Ticari ilişkilerde sözleşmenin son maddelerine sıkıştırılan yetki kaydı, uyuşmazlık çıktığında ilk tartışılan hükümlerden biridir. TTK ve TBK çerçevesinde bu kaydın geçerliliği kadar, kaydın hangi görevli mahkemeyi işaret ettiği de önemlidir; çünkü yetki tartışması sürerken hak düşürücü nitelikteki bazı süreler işlemeye devam eder.
Yetki Kaydı Kimler Arasında Bağlayıcıdır
Yetki sözleşmesi, tacirler ve kamu tüzel kişileri arasındaki ilişkilerde geçerli kabul edilirken, zayıf tarafın korunduğu ilişkilerde aynı sonucu doğurmaz. Kaydın geçerli olması için hangi yer mahkemesinin yetkili kılındığının tereddütsüz belirlenebilmesi gerekir. Birden çok yerin sayıldığı ya da yalnızca merkez adresine atıf yapıldığı hâllerde, kaydın belirlilik ölçütünü karşılayıp karşılamadığı tartışma konusu olabilir.
Kesin Yetkinin Sözleşmeyle Aşılamayacağı Hâller
Bazı şirketler hukuku uyuşmazlıklarında yetki, tarafların iradesine bırakılmamıştır. Özellikle şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinin münhasıran yetkili olduğu dava türlerinde, sözleşmeye konulan farklı bir yetki kaydı sonuç doğurmaz. Bu nedenle uyuşmazlık genel kurul kararlarına, ortaklık ilişkisine ya da organ sorumluluğuna dayanıyorsa, sözleşme metnine bakmadan önce dava türünün sınıflandırılması gerekir.
Görev: Her Sözleşme Uyuşmazlığı Ticari Dava mıdır
Bir uyuşmazlığın ticari dava sayılması, tarafların tacir olmasına ya da uyuşmazlığın ticari işletmeyi ilgilendirmesine bağlıdır. Mutlak ticari dava sayılan hâllerde tarafların sıfatı aranmaz. Ticari davalarda konusu belirli bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır; bu aşama atlandığında dosya esasa girilmeden reddedilebilir.
Süre Riski Nerede Doğuyor
- Ticari defter ve faturaya itiraz için öngörülen kısa sürelerin geçirilmesi
- Ayıp bildiriminin ticari satımda öngörülen muayene ve bildirim düzenine uygun yapılmaması
- Organ kararlarının iptaline ilişkin hak düşürücü sürenin, yetki tartışması sürerken tükenmesi
- Arabuluculuk son tutanağından sonra dava açmak için tanınan sürenin gözden kaçırılması
Uygulanabilir Bir Kontrol Düzeni
Sözleşme imzalanırken yetki ve tahkim kayıtlarının bir arada bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli, çelişen kayıtlar düzeltilmelidir. Uyuşmazlık doğduğunda ise ihtarname, cari hesap ekstresi ve teslim belgeleri tarih sırasına göre dizilmeli; her belgenin hangi süreyi başlattığı kenar notu olarak işlenmelidir. Bu basit düzen, yetki itirazıyla kaybedilen zamanın esas hakkı da götürmesini önler.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin metni, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın türü değerlendirmeyi değiştirebilir; adım atmadan önce bir hukukçudan görüş alınması önerilir.