Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, yönetim organına ilişkin tartışmalar ve genel kurul kararlarına yönelik itirazlar, hem şirketin işleyişini hem de ortakların kişisel malvarlığını etkiler. Bu dosyalarda dava açmadan önce yapılması gereken usul kontrolleri, esasa ilişkin hazırlıktan daha belirleyici olabilir. Aşağıda başvuru öncesi doğrulanması gereken başlıklar sıralanmıştır.
Arabuluculuk Şartı Hangi Taleplerde İşler
Ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali gibi eda niteliği taşımayan talepler bu kapsama girmez. Şirket içi uyuşmazlıklarda çoğu zaman her iki türden talep bir arada bulunur; bu durumda hangi kalemin arabuluculuğa tabi olduğu ayrıştırılmadan açılan dava kısmen usulden reddedilebilir.
Süreye Bağlı Talepleri Öne Almak
- Genel kurul kararlarının iptali talebi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen kısa süreye tabidir ve bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir.
- Yokluk ve butlan iddiaları süreye bağlı değildir; ancak ispat yükü daha ağırdır.
- Sorumluluk davalarında zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesine bağlı olarak işler.
- Azlık haklarının kullanılması için kanunda öngörülen pay oranı ve usul baştan doğrulanmalıdır.
- Toplantı çağrısındaki usulsüzlükler, toplantı sırasında tutanağa geçirilmediğinde sonradan ileri sürülmesi güçleşir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Şirket içi uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından ise şirketin merkezinin bulunduğu yer belirleyicidir ve bazı taleplerde bu yetki kesin nitelik taşır. Ortaklar arasındaki sözleşmelerde yer alan tahkim veya yetki kayıtlarının, şirketler hukukundan doğan talepler bakımından geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir; bu kayıtların her uyuşmazlık türünü kapsamadığı gözden kaçmaktadır.
Şirket Kayıtlarını Delil Haline Getirmek
Bu dosyalarda tanık anlatımının ağırlığı sınırlıdır; belirleyici olan ticari defterler, yönetim kurulu ve genel kurul karar defterleri, pay defteri ve şirketin ticaret sicili kayıtlarıdır. Defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, sahibinin lehine delil olup olamayacağını doğrudan etkiler. Karşı tarafın elinde bulunan belgeler için delil tespiti ve ibraz talepleri, dosya açıldıktan hemen sonra gündeme getirilmelidir.
Tedbir Talebinin Zamanlaması
Şirket malvarlığının azalması, payların devri veya sicile aykırı tescil riski varsa ihtiyati tedbir talebi dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmelidir. Şirketin işleyişini tamamen durduracak nitelikteki geniş tedbir talepleri çoğunlukla kabul görmediğinden, talebin somut riske odaklı ve sınırlı biçimde kurulması daha etkilidir. Sözleşmeden doğan talepler bakımından Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri de bu değerlendirmeye dahil edilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın niteliği sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanıza özgü hukuki görüş alınması önerilir.