Haksız rekabet iddiasında dosyanın kaderi çoğu zaman esasa girilmeden belirlenir: taraflar arasında bir tahkim şartı varsa mahkemeye gidilen dosya tahkim itirazıyla karşılaşır, tahkime gidilen dosya ise uyuşmazlığın tahkime elverişli olmadığı savunmasıyla tıkanabilir. Bu rehber TTK ve TBK ekseninde bu ikili yol ayrımını ele alır.
Tahkim Şartı Hangi Taleplere Uzanır?
Sözleşmedeki tahkim şartı yalnızca o sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları kapsar. Haksız rekabet iddiası ise çoğu zaman sözleşme dışı bir davranışa, örneğin müşteri listesinin izinsiz kullanılmasına, karalayıcı beyanlara veya çalışan ayartmaya dayanır. Bu nedenle ilk yapılması gereken, her talep kalemini ayrı ayrı sınıflandırmaktır: rekabet yasağına aykırılıktan doğan cezai şart sözleşmeseldir ve tahkim şartı kapsamına girebilir; buna karşılık piyasada dolaşan yanıltıcı beyanın durdurulması talebi sözleşme dışıdır. Talepler ayrıştırılmadan açılan dosyada bir kısım istem tahkime, bir kısmı mahkemeye ait çıkabilir.
Mahkeme Yolunda Görev ve Yetki
Haksız rekabet davaları mutlak ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar; görev kuralı kamu düzenindendir, taraflar anlaşarak değiştiremez. Yetki bakımından davalının yerleşim yeri esas alınabileceği gibi, haksız fiil niteliği taşıyan davranışlarda fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer de gündeme gelir. İnternet üzerinden yürütülen bir karalama kampanyasında zararın doğduğu yerin belirlenmesi tartışmalı olabileceğinden, seçilen yerin gerekçesi dilekçede açıkça kurulmalıdır.
Kısa Zamanaşımı: Sessiz Geçen Aylar
Haksız rekabetten doğan özel hukuk davaları için TTK, öğrenmeye bağlı kısa bir zamanaşımı süresi ile fiilin doğumundan itibaren işleyen daha uzun bir azami süre öngörür. Bu ikili yapı pratikte şu riski doğurur: rakibin davranışı aylarca yazışmayla çözülmeye çalışılırken öğrenme anından itibaren işleyen süre dolar. Bu nedenle ilk tespit anı, ekran görüntüsü veya bildirim tarihiyle kayda geçirilmeli; müzakere süreci sürenin durduğu anlamına gelmez. Fiil kesintisiz devam ediyorsa değerlendirme farklılaşabilir, ancak bu savunmaya güvenerek beklemek risklidir.
İhtiyati Tedbir Kararı Neyi Değiştirir?
- Tedbir talebi, tahkim yoluna tabi bir uyuşmazlıkta dahi mahkemeden istenebilir.
- Yaklaşık ispat ölçütü nedeniyle delil paketi başvuru anında hazır olmalıdır.
- Teminat miktarı ve karşı tarafın zarar riski baştan hesaplanmalıdır.
- Tedbirden sonra esas dava veya tahkim için öngörülen süre kaçırılırsa tedbir kendiliğinden kalkar.
Yol Seçimini Yazıya Dökmek
- Sözleşme metnindeki tahkim ve yetki maddeleri kelimesi kelimesine çıkarılır.
- Her talep kalemi sözleşmesel veya sözleşme dışı olarak etiketlenir.
- Öğrenme tarihi belgeye bağlanır ve zamanaşımı takvimi kurulur.
- Tedbir ihtiyacı varsa delil paketi önce hazırlanır.
- Karşı tarafın tahkim itirazı ihtimaline karşı yedek yol yazılı hale getirilir.
Her ticari ilişki kendi sözleşme metniyle okunur. Buradaki çerçeve yön göstermek içindir; kendi sözleşmenizdeki hükümler için hukuki destek almanız gerekir.