Şirketler hukukunda hak kaybı çoğu zaman toplantı salonunda başlar. Genel kurul kararlarının denetlenmesi, hem kısa bir dava süresine hem de toplantı anında yerine getirilmesi gereken şekli şartlara bağlıdır. Bu rehber TTK ve TBK ekseninde, kararın alındığı andan dava aşamasına kadar uzanan bir kontrol sırası ile delil sözleşmesinin bu süreçteki yerini ele alır.
Toplantı Anında Yapılması Gerekenler
İptal davası açabilmenin ön koşulu, çoğu halde toplantıya katılıp karara olumsuz oy vermek ve muhalefeti tutanağa geçirtmektir. Sözlü itiraz yeterli değildir; muhalefet şerhinin hangi karara ve hangi gerekçeyle yöneldiği yazıya dökülmelidir. Toplantı sırasında kontrol edilmesi gerekenler arasında çağrının usulüne uygunluğu, gündemin ilan edilen içerikle örtüşmesi, hazır bulunanlar listesindeki temsil belgeleri ve toplantı ile karar yetersayılarının tutanakta açıkça gösterilmesi yer alır.
İptal ile Butlanı Ayırmak
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar için öngörülen iptal davası, karar tarihinden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar bakımından butlan gündeme gelir ve bu iddia süreye bağlı değildir. Dava dilekçesi kurulurken hangi kararın hangi sebeple sakat olduğu tek tek ayrıştırılmalı, tereddüt halinde iptal süresi kaçırılmadan başvuru yapılmalıdır.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Ticari ilişkilerde taraflar, uyuşmazlığın hangi delillerle ispat edileceğini önceden kararlaştırabilir. HMK'nın ispat düzeni bu tür anlaşmalara imkan tanır; ancak sınırları vardır:
- Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda delil sözleşmesi sonuç doğurmaz.
- Bir tarafın ispat hakkını fiilen kullanılamaz hale getiren düzenlemeler geçerli kabul edilmez.
- Sözleşmenin kapsamı, şirket içi ilişkiler ile pay sahipliğinden doğan talepleri kendiliğinden kapsamaz.
- Sözleşme metni, hangi belgelerin münhasır delil sayılacağını tereddüde yer bırakmadan yazmalıdır.
Şirket İçi Kayıt Düzeni
İptal tartışmasının çözümü genellikle şirketin kendi defterlerinde yatar. Pay defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, yönetim kurulu karar defteri ile çağrı belgelerinin bir arada ve tarih sırasıyla saklanması, hem iddiayı hem savunmayı destekler. Bu kayıtların düzensiz tutulması, esasa ilişkin haklılığı gölgede bırakan bir zayıflık yaratır. Bakanlık temsilcisi bulunması gereken toplantılarda bu şartın yerine getirilip getirilmediği de ayrıca not edilmelidir.
Kapanış
Yukarıdaki başlıklar tipik bir genel kurul uyuşmazlığının çerçevesini çizer; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve kararın içeriği sonucu değiştirebilir. Süre kısa olduğundan, toplantı tutanağının örneğini aldığınız gün bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız uygun olur.