Ticari uyuşmazlıklarda davanın esasına girilmeden kaybedilen zaman, çoğu zaman yetki tartışmasından kaynaklanır. 6102 sayılı TTK ve TBK kapsamındaki ilişkilerde taraflar yetkili mahkemeyi kararlaştırabilir; ancak bu kaydın geçerliliği ve nasıl ileri sürüldüğü, dosyanın hangi şehirde ve ne kadar sürede görüleceğini belirler. Bu kontrol listesi, dava açmadan ya da cevap dilekçesi vermeden önce bakılması gerekenleri toplar.
Yetki Kaydının Geçerliliğini Doğrulayın
- Tarafların her ikisinin de tacir veya kamu tüzel kişisi olup olmadığı; aksi hâlde yetki sözleşmesi geçerli olmayabilir.
- Kaydın hangi metinde yer aldığı: asıl sözleşmede mi, yoksa yalnızca faturanın arkasındaki matbu koşullarda mı.
- Yetkinin münhasır olarak mı kararlaştırıldığı, yoksa genel yetki kurallarına ek olarak mı belirlendiği.
- Uyuşmazlığın sözleşmeden mi yoksa haksız fiilden mi doğduğu; kaynak değiştiğinde yetki kaydının kapsamı da tartışılır.
Yetki İtirazı Zamanında Yapılmazsa
Kesin olmayan yetki hâllerinde itiraz, usul kurallarına göre ilk itirazlar arasında ve süresinde ileri sürülmelidir. Cevap dilekçesinde hiç yer verilmeyen ya da esasa girildikten sonra hatırlanan yetki itirazı dinlenmez ve dosya, tarafın hiç istemediği bir yerde görülmeye devam eder. Bu nedenle dava dilekçesinin tebliğ tarihi, cevap süresi ve varsa ek süre talebi tek bir takvimde izlenmelidir. Yetkisizlik kararı çıktığında ise dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için tanınan süre ayrıca kritik olup, kaçırıldığında dava açılmamış sayılır.
Temsil Yetkisi Ayrı Bir Başlıktır
Yetki kelimesi sözleşme tartışmalarında iki farklı anlama gelir: mahkemenin yetkisi ve imzayı atan kişinin temsil yetkisi. İkincisinde ticaret sicili kayıtları, imza sirküleri ve şirketi temsile ilişkin yönetim kararı incelenmelidir. Yetkisiz kişinin imzasıyla kurulan sözleşmede, şirketin sonraki davranışlarıyla işlemi benimseyip benimsemediği belirleyici olur; bu nedenle ödeme, teslim ve yazışma kayıtları bir arada sunulmalıdır.
Tahkim Şartı Varsa Sıra Değişir
Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı bulunuyorsa, mahkemeye açılan dava tahkim itirazıyla karşılaşır ve bu itiraz da süresinde ileri sürülmelidir. Tahkim yolunun seçilmesi hâlinde hakem heyetinin oluşturulması ve masraf yatırma takvimi kendi kuralları içinde işler. İki yolu aynı anda denemek, hem masraf hem zaman kaybı doğurur.
Genel Uyarı
Ticari sözleşmelerin metni ve tarafların uygulaması dosyadan dosyaya değişir; bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Yetki ve tahkim kayıtlarını, dava yoluna gitmeden önce sözleşmenin tamamıyla birlikte bir hukukçuya inceletmeniz süreç planınızı sağlamlaştırır.