Ticari uyuşmazlıklarda ihtiyati tedbir, davanın sonunu beklerken karşı tarafın fiili durum yaratmasını önlemeye yarar. Ancak tedbir kararı alındıktan sonra da iş bitmez; aksine, kısa ve kesin sürelerle işleyen yeni bir takvim başlar. TTK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesindeki ilişkilerde TBK hükümleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bu süreçte, sürenin kaçırılması alınan kararın kendiliğinden etkisiz kalmasına yol açabilir.
Talebi Sözleşme Metnine Bağlamak
Tedbir talebi soyut bir mağduriyet anlatımıyla değil, sözleşmenin ihlal edilen maddesiyle kurulmalıdır. Rekabet yasağı, münhasır bayilik, teminat mektubunun paraya çevrilmesi, pay devri veya ticari sır kullanımı gibi hallerde, hangi hükmün hangi davranışla ihlal edildiği maddeye atıfla gösterilmelidir. Talep sonucu da uygulanabilir olmalıdır: neyin, kim tarafından, ne süreyle yapılmayacağı ya da yapılacağı açık yazılmadığında karar infaz aşamasında tartışmaya düşer.
Yaklaşık İspat İçin Hazırlanacak Dosya
- Sözleşmenin imzalı tam metni ve varsa ek protokoller
- İhlali gösteren yazışma, sipariş, fatura ve teslim kayıtları
- Ticaret sicili kayıtları ve pay durumunu gösteren belgeler
- Zararın büyüyeceğini gösteren somut veriler: iptal edilen siparişler, kaybedilen müşteri kaydı
- Teminat olarak sunulabilecek nakit veya banka teminat mektubu hazırlığı
Yaklaşık ispat, kesin ispattan hafif bir ölçüdür; ancak bu, belgesiz iddia anlamına gelmez. Hâkimi ikna eden şey, dosyanın hacmi değil, ihlalin ve zararın zaman çizgisi üzerinde tutarlı biçimde gösterilmesidir.
Tedbirden Sonra İşleyen Süreler
Dava açılmadan önce alınan tedbir kararlarında, kanunun öngördüğü süre içinde esas hakkında dava açılması gerekir; bu süre kaçırıldığında tedbir kendiliğinden ortadan kalkar ve karşı taraf lehine tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir. Aynı şekilde teminatın yatırılması ve kararın uygulanması için de süreler öngörülmüştür. Bu nedenle karar eline geçer geçmez üç tarih yazılmalıdır: teminat son tarihi, uygulama tarihi ve esas dava için son tarih.
Karşı Tarafın İtirazına Hazırlık
Tedbire itiraz edildiğinde duruşmalı inceleme yapılabilir ve bu, dosyanın ilk kez karşılıklı tartışıldığı andır. İtiraz dilekçesinde çoğunlukla iki nokta hedeflenir: acil bir zarar tehlikesinin bulunmadığı ve talebin esas davanın sonucunu peşinen doğurduğu. Bu iki savunmaya karşı hazırlık, tedbir talep edilirken yapılmalıdır; sonradan üretilen açıklamalar genellikle geç kalır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Ticari sözleşmelerde tahkim şartı, yetki kaydı ve sektör düzenlemeleri sonucu değiştirebildiğinden, sözleşme metni incelenmeden strateji kesinleştirilmemelidir.