Kambiyo senedine dayanan alacaklarda usul tercihi, sonucu takip eden aylardan daha fazla etkiler. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bu rehber, ticari davalarda dava şartı olarak arabuluculuğun sınırlarını ve senede dayalı takipte işleyen kısa süreleri ele almaktadır.
Takip Yolu ile Dava Yolu Aynı Şey Değildir
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık icra takibi başlatmak için arabuluculuk aranmaz. Alacaklının elinde kambiyo vasfını taşıyan bir senet varsa, doğrudan takip yolunun tercih edilmesi çoğu dosyada zaman kazandırır; ancak takibin itirazla durması hâlinde açılacak dava için dava şartı yeniden gündeme gelir.
Kambiyo Takibinde İtiraz Süresi Ayrıdır
Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz, genel haciz yolundan farklı olarak icra mahkemesine yapılır ve süresi daha kısadır. Bu ayrımın bilinmemesi, borçlu tarafın itirazını yanlış mercie ve süresinden sonra yapmasına yol açar. İmza itirazının ayrıca ve açıkça ileri sürülmesi gerektiği, burada da geçerlidir.
İbraz ve Zamanaşımı Takvimi
Çekte ibraz süreleri, düzenleme yeri ile ödeme yeri arasındaki ilişkiye göre değişir ve süresinde ibraz edilmeyen çekte başvuru hakları bakımından kayıp doğabilir. Bonoda ise vade tarihi ile zamanaşımının başlangıcı arasındaki bağ kurulmalıdır. Senedin kambiyo vasfını yitirmesi hâlinde alacak tümüyle ortadan kalkmaz; bu kez temel ilişkiye dayanılarak talepte bulunulur, fakat ispat yükü ağırlaşır.
- Senedin zorunlu unsurları eksiksiz mi diye kontrol edilir.
- İbraz ve protesto tarihleri kayıt altına alınır.
- Ciro zinciri kesintisiz biçimde çıkarılır.
- Zamanaşımı yaklaşıyorsa takip ya da dava yolu gecikmeden başlatılır.
Şirket Tarafı Olan Dosyalarda Ek Kontroller
- Senedi imzalayan kişinin temsil yetkisi ve imza sirküleri
- Şirket kaşesi ile şahsi sorumluluk arasındaki ayrım
- Ticaret sicil kayıtlarındaki adres ve unvan değişiklikleri
- Tebligatın sicildeki adrese yapılıp yapılmadığı
Kontrol Listesi
- Arabuluculuk gerekip gerekmediği talep türüne göre belirlendi mi?
- Kambiyo takibinde itiraz mercii ve süresi doğrulandı mı?
- Zamanaşımı tarihleri tek bir takvimde tutuluyor mu?
- Senedin aslı güvenli biçimde muhafaza ediliyor mu?
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Senedin türü ve tarihleri, hangi yolun açık olduğunu değiştirebileceğinden, işlem başlatmadan önce belgenizi bir hukukçuya incelettirmeniz isabetli olur.