Ortaklar arasındaki çekişmelerde asıl mücadele çoğu kez esas davadan önce, ihtiyati tedbir aşamasında yaşanır. Pay devrinin durdurulması, temsil yetkisinin sınırlanması veya genel kurul kararının uygulanmasının ertelenmesi taleplerinde zamanlama, haklılıktan daha belirleyici olabilir.
Tedbir Talebinin Dosyadaki Yeri
İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, dava ile birlikte veya yargılama sırasında istenebilir. Dava açılmadan önce tedbir kararı alınmışsa, HMK uyarınca talep eden iki hafta içinde esas hakkındaki davayı açmak zorundadır; bu süre içinde dava açılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar. Uygulamada en sık düşülen hata, tedbir kararının alınmasıyla sonucun garanti altına alındığı düşünülerek bu iki haftalık pencerenin kaçırılmasıdır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Şirket ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Genel kurul kararlarının iptali davasında yetki, şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesine aittir ve bu yetki kesin niteliktedir; taraflar sözleşmeyle başka bir yer belirleyemez. Tedbir talebi de esas dava bakımından yetkili olan mahkemeden istenmelidir, aksi hâlde karar sonradan tartışmaya açılabilir.
Genel Kurul Kararında Üç Aylık Süre
TTK, genel kurul kararlarının iptali davası için kararın alındığı tarihten itibaren üç aylık bir süre öngörür. Bu süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra kararın kanuna veya esas sözleşmeye aykırı olduğu ileri sürülerek iptal istenemez. Batıl kararlar bakımından durum farklıdır, ancak butlan iddiasının kabul edildiği hâller sınırlıdır ve iptal davası yerine geçtiği varsayımıyla hareket etmek riskli bir tercihtir.
Teminat ve Uygulama Ayrıntıları
- Tedbir kararı kural olarak teminat karşılığında verilir; teminatın yatırılmaması kararı uygulanamaz hâle getirir.
- Karar verildikten sonra kanunda öngörülen süre içinde uygulanması istenmezse tedbir düşer.
- Karşı tarafın tedbire itirazı, kararın tebliğinden itibaren kısa bir süreye tabidir; bu aşamada sunulacak belgeler dosyanın seyrini değiştirebilir.
- Tedbir haksız çıkarsa, doğan zarardan talep edenin sorumluluğu gündeme gelir.
Son Değerlendirme
Ortaklık uyuşmazlıklarında tedbir, esas davanın yerine geçen bir çözüm değil, onun zamanını kazandıran bir araçtır. Bu metin genel bilgi verir; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve karar tarihleri farklı bir yol gerektirebileceğinden hukuki destekle ilerlenmesi uygun olur.