Ticari ilişkilerde taraflar, uyuşmazlık çıkmadan önce hangi belgelerin delil sayılacağını sözleşmeyle kararlaştırabilir. Bu düzenleme dosyayı sadeleştirir; ancak haksız rekabet iddiası devreye girdiğinde sınırları hızla test edilir. Zira haksız rekabet yalnızca sözleşme taraflarını değil, piyasadaki dürüstlük düzenini ilgilendirir.
Delil Sözleşmesi Neyi Bağlar, Neyi Bağlamaz
HMK, tarafların belirli bir vakıanın yalnızca belirli delillerle ispat edilebileceğini kararlaştırmasına imkân tanır. Ancak bu serbestî sınırsız değildir: kamu düzenine ilişkin konularda ve hâkimin re'sen araştırma yetkisinin bulunduğu hâllerde delil sözleşmesi sonuç doğurmaz. TTK'nın haksız rekabete ilişkin hükümleri piyasa düzenini koruduğundan, bu alanda ispat yolunu tümüyle daraltan kayıtların etkisi tartışmalıdır. Sözleşme metnindeki "münhasıran ticari defterlerle ispat" türü kayıtlar bu nedenle dikkatle okunmalıdır.
Haksız Rekabette Süre: İki Katmanlı Yapı
Haksız rekabetten doğan taleplerde zamanaşımı iki katmanlıdır: fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin doğduğu andan itibaren işleyen uzun süre. Fiil devam ediyorsa öğrenme anının tespiti güçleşir; bu yüzden ihlalin ilk tespit edildiği tarihin noter tespiti, ekran görüntüsü veya bağımsız rapor ile sabitlenmesi gerekir. Ayrıca haksız rekabetin cezai boyutu bulunan hâllerde ceza zamanaşımının farklı işlediği gözden kaçırılmamalıdır.
Delil Toplamada Öncelik Sırası
- İhlali gösteren materyali tarih damgalı biçimde tespit ettirin
- Müşteri kaybı ve ciro düşüşünü gösteren mali verileri ayrı bir dosyada toplayın
- Sır niteliğindeki bilgilerin hangi yolla dışarı çıktığını kronolojik olarak kurgulayın
- Eski çalışan ilişkisi varsa rekabet yasağı kaydını ayrıca değerlendirin
- İhtiyati tedbir talebi için aciliyet gerekçesini baştan hazırlayın
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk Şartı
6102 sayılı Kanun kapsamındaki bu uyuşmazlıklar mutlak ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır; buna karşılık yalnızca tespit, men ve durdurma talebi içeren davalar bakımından bu şartın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Talebin kurgusu bu nedenle sadece esasa değil, usule de doğrudan etki eder.
Zarar Hesabının Kurulması
Haksız rekabet davalarında en zayıf halka çoğunlukla zararın miktarıdır. TBK'nın genel hükümleri çerçevesinde zararın ispatı davacıya düşer; bu nedenle karşılaştırmalı satış verileri, sözleşme iptalleri ve müşteri yazışmaları erken aşamada toplanmalıdır. Yalnızca ihlalin varlığını gösteren bir dosya, tazminat kalemi bakımından beklenen sonucu vermeyebilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenizin metni ve rekabetin niteliği sonucu değiştirir. Devam eden bir ihlalle karşı karşıyaysanız, tedbir talebi de gündeme geleceğinden hukuki değerlendirmeyi hızla yaptırmanız yerinde olur.