Kambiyo senedine dayalı uyuşmazlıklarda iki ayrı usul rejimi iç içe geçer: icra takibine özgü kısa süreli itiraz düzeni ile ticari davalarda dava şartı olarak arabuluculuk. Bu ikisi karıştırıldığında, ya süresinde yapılmayan bir itiraz nedeniyle takip kesinleşir ya da arabuluculuk aşaması atlandığı için dava usulden reddedilir.
Kambiyo Takibinde İtirazın Farkı
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ödeme emrine itiraz, genel haciz yolundan iki noktada ayrılır. İtiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve süresi daha kısadır. Ayrıca itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durması için mahkemeden ayrıca karar alınması gerekir. Borca itiraz ile imzaya itirazın sonuçları da farklıdır; imzaya itirazda inceleme usulü ve haksız çıkma hâlindeki sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Senedin Geçerliliğini Denetleme Listesi
- TTK'nın aradığı zorunlu şekil unsurlarının senette eksiksiz bulunup bulunmadığı
- Keşide tarihi ve düzenleme yerinin usulüne uygun gösterilip gösterilmediği
- Ciro zincirinin kesintisiz olup olmadığı ve son hamilin yetkisi
- Senedin teminat amacıyla verildiği iddiasının yazılı delille desteklenip desteklenmediği
- Şirket adına imzada temsil yetkisinin sicil kayıtlarıyla uyumu
Ticari Davalarda Arabuluculuk Kapsamı
TTK, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabuluculuğu dava şartı hâline getirmiştir. Bu nedenle senede dayalı bir alacak davası ya da itirazın iptali istemi açılmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması ve son tutanağın dilekçeye eklenmesi gerekir. Buna karşılık icra takibine karşı icra mahkemesinde yapılan itiraz, dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir; bu ayrım uygulamada sıkça karışır.
İtiraz Dilekçesinin Kurgusu
- Tebliğ tarihi ve süre hesabı dilekçenin başında açıkça gösterilir.
- Önce şekil eksikliğine dayalı iddialar, sonra borcun sona erdiğine ilişkin savunmalar sıralanır.
- Ödeme, takas veya ibra iddiası TTK ve TBK hükümlerine göre yazılı belgeyle desteklenir.
- Takibin durdurulması talebi ayrı bir başlık olarak yöneltilir.
- Zamanaşımı def'i, senet türüne göre değişen süreler dikkate alınarak ileri sürülür.
Şirketler Açısından Risk Yönetimi
6102 sayılı Kanun kapsamındaki şirketlerde senet ve çek düzenleme yetkisi, imza sirküleri ve iç yönergelerle sınırlandırılabilir. Yetkisiz imza, şirketi bağlamasa dahi ilgili kişiyi kişisel olarak sorumlu kılabilir. Bu nedenle ticari işletmelerde senet kabul ve düzenleme süreçlerinin kayıt altına alınması, sonradan doğacak takiplerde savunmanın belgeye dayanmasını sağlar.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Senet metni ve takip türü sonucu bütünüyle değiştirdiğinden, ödeme emri tebliğ alındığı gün bir hukukçuyla süre hesabı yapılması yerinde olur.