Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esasa ilişkin iddialar ne kadar güçlü olursa olsun, dava yanlış yer mahkemesinde açıldığında dosya aylar sonra yetkisizlikle geri döner. TTK ve 6102 sayılı Kanun bazı davalar için özel ve kesin yetki kuralları öngörür; bu kuralların sözleşmeyle değiştirilmesi mümkün değildir. Aşağıda şirket içi uyuşmazlıklarda yetkinin nasıl belirleneceği ve itirazın hangi anda ileri sürüleceği ele alınmaktadır.
Uyuşmazlığın türü yetkiyi belirler
Genel kurul kararının iptali, şirketin feshi, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma gibi ortaklık ilişkisinin merkezinde yer alan davalarda şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesi yetkilidir. Buna karşılık ortaklar arasındaki kişisel bir borç ilişkisinden, hizmet sözleşmesinden veya haksız fiilden doğan talepler genel yetki kurallarına tabidir. Bu nedenle ilk adım, talebin ortaklık ilişkisinden mi yoksa ayrı bir hukuki ilişkiden mi kaynaklandığını belirlemektir.
Genel kurul kararına karşı başvuru sırası
- Toplantıda hazır bulunuyorsanız muhalefetinizi tutanağa geçirtin; bu kayıt dava hakkı bakımından belirleyicidir.
- Toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve gündem ilanının örneklerini temin edin.
- Kararın iptali için öngörülen üç aylık süreyi karar tarihinden itibaren hesaplayın.
- Kararın butlanla sakat olup olmadığını ayrıca değerlendirin; butlan iddiası süreye bağlı değildir.
- Yürütmenin geri bırakılması veya tedbir talebini dilekçeyle birlikte sunun.
Yetki itirazı ne zaman ileri sürülür
HMK bakımından yetki itirazı bir ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde, diğer ilk itirazlarla birlikte ileri sürülmelidir. Süresinde ve yetkili mahkeme gösterilerek yapılmayan itiraz dikkate alınmaz. Kesin yetki hâllerinde ise mahkeme yetkisizliği kendiliğinden gözetir; taraf itirazı beklenmez. Bu ayrımın gözden kaçırılması, esasa ilişkin savunmanın hiç incelenmemesine yol açabilir.
Usule aykırı işlem başlıkları
- Sözleşmedeki yetki kaydına kesin yetki alanında dayanılması
- Davanın şirket yerine yönetim kurulu üyelerine yöneltilmesi veya tersi
- Muhalefet şerhi bulunmadığı hâlde iptal davası açılması
- Tutanak ve pay defteri kayıtlarının dosyaya sunulmaması
- Tahkim şartı bulunan sözleşmede doğrudan mahkemeye gidilmesi
Delil dosyasının kurgusu
Şirket içi uyuşmazlıklarda kayıtların büyük bölümü karşı tarafın elinde bulunur. Bu nedenle pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, ticaret sicil kayıtları ve finansal tabloların dosyaya getirtilmesine yönelik talepler dilekçede tek tek ve gerekçeli biçimde belirtilmelidir. Talebin genel ifadelerle yazılması, mahkemenin ara kararında kapsamın daralmasına neden olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın niteliği yetki ve süre sonuçlarını değiştirebileceğinden, dava açılmadan önce şirket belgelerinin bütünüyle incelenmesi ve hukuki görüş alınması önerilir.