Ticari ilişkilerde uyuşmazlık ortaya çıktığında zaman, çoğu zaman haklılıktan daha belirleyicidir. TTK ve TBK kapsamındaki bir sözleşme ihlalinde karşı taraf malvarlığını eritmeye başladıysa, sonunda alınacak ilamın pratik değeri kalmayabilir. Bu nedenle 6102 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen dosyalarda ilk soru esasa değil, koruma tedbirine ilişkindir: hangi tedbir, hangi mercie, hangi anda istenecektir.
İhtiyati Tedbir mi, İhtiyati Haciz mi?
Bu iki araç sık sık birbirinin yerine kullanılır; oysa amaçları farklıdır. Para alacağının güvence altına alınması ihtiyati haczin, uyuşmazlık konusu şey üzerindeki mevcut durumun korunması ise ihtiyati tedbirin alanıdır. Ortaklık payının devrinin önlenmesi, ticaret unvanının kullanımının durdurulması ya da teslim edilmiş malın elden çıkarılmasının engellenmesi tedbir kapsamındadır. Yanlış araç seçildiğinde talep esasa girilmeden reddedilir ve karşı taraf da durumdan haberdar olmuş olur.
Yaklaşık İspatın Malzemesi
Tedbir taleplerinde tam ispat aranmaz; ancak yaklaşık ispat da soyut iddiayla karşılanmaz. Talep dilekçesine sözleşmenin imzalı nüshası, ifa ve temerrüde ilişkin yazışmalar, cari hesap ekstresi, teslim ve irsaliye belgeleri ile karşı tarafın malvarlığında değişiklik yaptığını gösteren sicil kayıtları eklenmelidir. Tedbirin gecikmesi halinde doğacak zararın neden geri döndürülemez olduğu da ayrıca açıklanmalıdır.
Karar Sonrası Kritik Adımlar
- Teminatın, kararda belirtilen tür ve tutarda zamanında yatırılması
- Kararın uygulanması için ilgili mercie süresinde başvurulması
- Tedbirin niteliğine göre sicil, tapu veya banka nezdinde şerh işlemlerinin tamamlanması
- Dava henüz açılmamışsa esas hakkındaki davanın süresinde açılması
- Karşı tarafın itirazına karşı yanıt dilekçesinin hazırlanması
Usule Aykırı İşlemin En Pahalı Hali
Tedbir kararının uygulanması, kanunda öngörülen kısa süre içinde istenmezse tedbir kendiliğinden ortadan kalkar. Bu, uygulamada en çok karşılaşılan ve telafisi en zor kayıptır; çünkü karşı taraf bu aşamada durumdan haberdar olmuş olur ve ikinci bir tedbir talebinin sonuç verme ihtimali belirgin biçimde azalır. Aynı şekilde, dava açılmadan önce alınan tedbirlerde esas davanın süresinde açılmaması da tedbiri sona erdirir. Bu iki takvim, karar elde edildiği gün ajandaya işlenmelidir.
Arabuluculuk Aşamasıyla İlişki
- Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuğun dava şartı olduğunun kontrol edilmesi
- Arabuluculuk sürerken de tedbir talebinde bulunulabileceğinin gözden kaçırılmaması
- Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi
- Tarafların ticaret sicilindeki güncel temsil yetkisinin doğrulanması
- Sözleşmedeki tahkim veya yetki şartının önceden incelenmesi
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmedeki özel hükümler, teminat yapısı ve karşı tarafın mali durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, tedbir talebini hazırlamadan önce belgelerinizin bütününü hukuki destekle gözden geçirmeniz yerinde olur.