Bir anonim ya da limited şirkette genel kurul kararı alındığı anda sonuç doğurmaya başlar. Bu nedenle TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde yürütülecek bir itirazın gerçek etkisi, iptal davasından çok bu davaya eşlik eden geçici korumadan gelir. Tedbir talebinin geç yapılması ya da eksik gerekçelendirilmesi, usule aykırı işlem tartışmasının önüne geçilemeyen bir fiilî durum yaratır.
Muhalefet Şerhinin Kritik İşlevi
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesi kural olarak karara muhalif kalıp bunu tutanağa geçirmesine bağlıdır. Şerh yazılırken hangi karara ve hangi gerekçeyle muhalefet edildiği açıkça yazılmalıdır. Tutanağa yalnızca muhalifim ifadesinin geçirilmesi, sonradan hangi gündem maddesine yönelik olduğunun tartışılmasına yol açar. Toplantıya katılamayan ya da usulsüz çağrı nedeniyle katılamamış pay sahiplerinin durumu ise ayrı değerlendirilir.
Üç Farklı Geçersizlik Hâli
- İptal edilebilirlik: kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırılık iddiası
- Butlan: kanunun emredici hükümlerine ve pay sahibinin vazgeçilmez haklarına aykırı kararlar
- Yokluk: çağrı ve toplantı yapılmaksızın karar alınmış görünmesi gibi hâller
Bu üçü aynı dilekçede birbirinin alternatifi olarak ileri sürülebilir; ancak sürelerinin ve sonuçlarının farklı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. İptal davası karar tarihinden itibaren işleyen üç aylık hak düşürücü süreye bağlıyken, butlan ve yokluk iddiaları bu süreye tabi değildir.
Tedbir Talebinin Kurulması
- Kararın uygulanması hâlinde doğacak zararın neden geri döndürülemez olduğu somutlaştırılır.
- Talep, kararın icrasının geri bırakılmasına yönelik olarak açıkça yazılır.
- Ticaret sicilinde tescil edilmiş ya da edilecek bir karar varsa sicile şerh istenir.
- Yönetim kurulu üyelerinin görüşünün alınmasına ilişkin usul dikkate alınır.
- Teminat miktarı ve türü konusunda öneri sunulur.
Sık Görülen Zamanlama Hataları
Uygulamada en çok karşılaşılan hata, iptal davası açıldıktan haftalar sonra tedbir talebinde bulunulmasıdır. Bu süre içinde sermaye artırımı tescil edilmiş ya da yönetim değişikliği sicile işlenmiş olabilir. İkinci hata, tedbir talebinin şirketin tüm faaliyetini durduracak genişlikte yazılmasıdır; ölçüsüz talepler çoğunlukla bütünüyle reddedilir. Üçüncü hata ise pay defteri, hazirun cetveli ve çağrı belgeleri sunulmadan talep ileri sürülmesidir.
Reddedilen Talepten Sonra
Tedbir talebinin reddi hâlinde itiraz yolu vardır; ayrıca dava sürerken koşullarda değişiklik olması hâlinde talep yenilenebilir. Yeni talepte, ilk talepten sonra ortaya çıkan tescil işlemleri ve şirketten alınan yeni belgeler öne çıkarılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Şirketin türü, gündem maddesinin içeriği ve pay yapısı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, dava ve tedbir talebi hazırlanmadan önce hukuki değerlendirme alınması gerekir.