Ortaklar arasındaki gerilim büyüdüğünde ilk sorulan soru genellikle nereye başvurulacağıdır. Esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde bir tahkim şartı varsa, cevap göründüğü kadar basit değildir. Şirket ilişkisinden doğan her talep tahkime elverişli değildir ve elverişli olmayan bir talebin hakem önüne taşınması, aylar sonra yetkisizlikle sonuçlanabilir.
Tahkim Şartının Kapsamını Okumak
Tahkim şartının kimleri bağladığı ilk incelenmesi gereken konudur. Pay sahipleri sözleşmesindeki bir tahkim kaydı kural olarak onu imzalayan tarafları bağlar; şirketin kendisini ve sonradan pay devralan kişileri otomatik olarak kapsamayabilir. Esas sözleşmeye konulan tahkim kaydı bakımından ise kapsamın, kararların hukuki niteliğine göre daralabileceği tartışılır. Bu nedenle taleplerin listelenip tek tek elverişlilik testinden geçirilmesi gerekir.
Talep Türüne Göre Ayrıştırma
- Ortaklar arası pay devri, rekabet yasağı ve kar payı ödemesine ilişkin sözleşmesel talepler genellikle tahkime elverişlidir.
- Genel kurul kararının iptali ve butlanının tespiti gibi şirket organına yönelik davalar bakımından elverişlilik tartışmalıdır ve mahkeme yolu esastır.
- Haklı sebeple fesih ve çıkma-çıkarılma talepleri, üçüncü kişileri de etkilediğinden ayrı değerlendirilir.
- Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna dayanan tazminat talepleri, zararın şirkete mi pay sahibine mi ait olduğuna göre farklı yollara girer.
Süreler Hakemi Beklemez
TTK, genel kurul kararlarının iptali için kısa bir hak düşürücü süre öngörür. Tahkim şartının uygulanıp uygulanmayacağı tartışılırken bu süre işlemeye devam eder. Uygulamada en maliyetli hata, elverişlilik tartışmasının sonucunu bekleyip süreyi kaçırmaktır. Bu riske karşı, süreye bağlı talepler için mahkeme yolunun zamanında işletilmesi, sözleşmesel taleplerin ise ayrı bir kanaldan yürütülmesi düşünülebilir.
Hakem Kararı Sonrası
Hakem kararı verildikten sonra esasa yönelik yeniden inceleme yapılmaz; yalnızca sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir. Bu sebepler tahkim şartının geçersizliği, hakem seçiminde usulsüzlük, savunma hakkının kısıtlanması ve kararın kamu düzenine aykırılığı gibi başlıklarda toplanır. TBK'nın sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayanan taleplerin de bu çerçevede yeniden tartışılamayacağı unutulmamalıdır.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgilendirme içindir; esas sözleşme ve pay sahipleri sözleşmesinin lafzı sonucu belirler. Uyuşmazlık büyümeden önce sözleşme metinlerinizi bir ticaret hukukçusuyla gözden geçirmeniz, yol seçimindeki riski azaltır.