Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası, çoğu zaman taraflar arasında zaten bir sözleşme varken gündeme gelir: distribütörlük, franchise, bayilik veya ortaklık sözleşmeleri. Bu sözleşmelerde bir tahkim şartı bulunuyorsa, uyuşmazlığın nerede görüleceği sorusu esasa girilmeden önce çözülmelidir. Yanlış mercie açılan dava, hem masraf hem de zaman kaybı doğurur.
Tahkim Şartı Uyuşmazlığı Kapsıyor mu
Tahkim şartının kapsamı, lafzına göre belirlenir. Yalnızca sözleşmenin yorumundan doğan uyuşmazlıkları kapsayan dar bir şart, 6102 sayılı TTK kapsamındaki haksız rekabet iddialarını her zaman içermeyebilir. Buna karşılık sözleşme ilişkisiyle bağlantılı tüm uyuşmazlıkları kapsayan geniş şartlar, sözleşme sonrası rekabet yasağı ihlali gibi iddiaları da kapsayabilir. Bu değerlendirme, dava veya tahkim başvurusundan önce yapılmalıdır.
Tahkim İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür
Karşı taraf sözleşmedeki tahkim şartına rağmen mahkemede dava açmışsa, tahkim itirazının ilk itiraz olarak ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. HMK sisteminde ilk itirazlar cevap dilekçesinde birlikte bildirilir; bu aşamada ileri sürülmeyen tahkim itirazı sonradan dinlenmez ve taraf, mahkemenin yetkisini zımnen kabul etmiş sayılabilir. Bu, uygulamada en pahalıya mal olan usul hatalarından biridir.
Tahkim Yolu Seçildiğinde Başvuru Sırası
- Sözleşmedeki tahkim şartını okuyun: kurumsal tahkim mi, ad hoc mı; hakem sayısı ve dil belirlenmiş mi?
- Tahkim ihbarını veya başvuru dilekçesini şartın öngördüğü usulde iletin.
- Hakem seçimi için öngörülen süreleri takvime işleyin; süre kaçırılırsa atama mekanizması devreye girer.
- Talep sonucunu ölçülebilir kurun: tespit, men, sonuçların ortadan kaldırılması ve tazminat kalemlerini ayrı ayrı yazın.
- İhtiyati tedbir ihtiyacı varsa bunun tahkim öncesi mahkemeden istenebileceğini değerlendirin.
Haksız Rekabet İddiasının Delil Omurgası
- Karşılaştırmalı ürün, katalog ve tanıtım materyalleri
- Müşteri kayıtlarının veya ticari sırların aktarıldığını gösteren yazışmalar
- Ciro ve pazar payı verilerindeki değişimi gösteren muhasebe kayıtları
- İnternet üzerindeki içerikler için tarih damgalı tespit
- Çalışan geçişleri ve rekabet yasağı taahhütleri
Zamanın Kritik Rolü
Haksız rekabet davalarında talep hakkı belirli sürelere tabidir ve süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle iç denetimde tespit edilen bir ihlalin tarihi ve öğrenme anı kurum içinde kayıt altına alınmalıdır. Devam eden ihlallerde durum farklı değerlendirilse de, geç kalınan başvuru ihtiyati tedbir talebinin ivedilik gerekçesini zayıflatır.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeveyi anlatır. Sözleşmenizin tahkim şartı ve iddianın niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk dilekçeyi vermeden önce hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.