Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında tartışma çoğu zaman hakkın varlığında değil, hangi belgenin kime karşı ne ölçüde ispat gücü taşıdığındadır. TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde kurulan sözleşmelere eklenen delil kayıtları, bu tartışmayı önceden çözebilir. Bu rehber, 6102 sayılı Kanun düzeninde delil sözleşmesinin sınırlarını ve uyuşmazlık halinde izlenecek adımları ele alıyor.
Delil Sözleşmesi Ne Yapar, Ne Yapamaz
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilir. Bu kayıt, örneğin tarafların ticari defterlerinin, belirli bir elektronik sistem kaydının veya karşılıklı e-posta yazışmalarının esas alınacağını öngörebilir. Buna karşılık delil sözleşmesi, tarafın savunma hakkını tamamen ortadan kaldıracak ölçüde kurulamaz ve emredici kurallara aykırı bir ispat düzeni yaratamaz. Kaydın çok dar yazılması, uyuşmazlık çıktığında sözleşmeyi hazırlayan tarafın aleyhine dahi işleyebilir.
Ticari Uyuşmazlıkta İspat Kaynakları
- Usulüne uygun tutulmuş ticari defterler ve bunları destekleyen kayıtlar
- Fatura, irsaliye ve teslim tutanakları ile bunlara yapılan itirazlar
- Sipariş onayı, teyit mektubu ve karşılıklı yazışmalar
- Cari hesap ekstreleri ve mutabakat belgeleri
- İhtarname ve buna verilen cevaplar
Uyuşmazlık Çıktığında Adım Sırası
- Sözleşme metnindeki delil, yetki ve tahkim kayıtları birlikte okunur.
- Karşı tarafa çekilecek ihtarda talep, tutar ve süre net biçimde belirtilir.
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde dava öncesi arabuluculuk şartı kontrol edilir.
- Defter ve kayıtların ibrazına ilişkin talep, dava dilekçesinde ayrı başlık altında kurulur.
- Ret ihtimaline karşı alternatif hukuki niteleme hazırda tutulur.
Usule Aykırı İşlem Riskini Azaltan Kayıtlar
Uygulamada en pahalı hata, dava şartı niteliğindeki bir adımın atlanmasıdır. Sözleşmeye yazılan bildirim adresi güncel tutulmadığında ihtar geçersiz sayılabilir; yetki kaydı belirsiz bırakıldığında ise dosya yetkisizlik kararıyla geri döner. Sözleşme aşamasında bildirim adresi, bildirimin şekli, mutabakat sıklığı ve itiraz süresi açıkça düzenlendiğinde, uyuşmazlık anındaki usul riski belirgin biçimde azalır.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü ve tarafların tacir sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, metin hazırlanırken ve uyuşmazlık doğduğunda ayrı bir hukuki inceleme yapılması önerilir.