Kambiyo senetlerine dayalı takipler, alacaklıya hız sağlayan ancak borçluya çok kısa bir savunma penceresi bırakan bir yapıya sahiptir. Ödeme emri elinize ulaştığında yapılacak ilk iş miktarı tartışmak değil, iki soruyu yanıtlamaktır: takip doğru icra dairesinde mi başlatıldı ve itiraz için kaç günüm kaldı?
Yetki: Senedin Kendisi Adresi Gösterir
Takibin hangi icra dairesinde yapılabileceği, genel yetki kurallarının yanında senedin içeriğine göre belirlenir. 6102 sayılı TTK'ya göre kambiyo senetlerinde ödeme yerinin gösterilmiş olması hâlinde bu yer öne çıkar; ödeme yeri ayrıca yazılmamışsa senette yer alan diğer kayıtlar üzerinden belirleme yapılır. Bu nedenle yetki itirazı düşünülüyorsa ilk bakılacak belge senedin ön yüzüdür. Yetki itirazının, itiraz dilekçesinde açıkça ve yetkili sayılan icra dairesi gösterilerek yapılması gerekir.
İtiraz Süresi ve Mercii
Kambiyo senetlerine özgü takipte ödeme emrine itiraz süresi genel takiplere göre belirgin biçimde kısadır ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. Bu iki noktanın karıştırılması en sık görülen hak kaybı sebebidir. Ayrıca bu takip türünde itiraz, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesinden ayrıca tedbir niteliğinde karar istenmesi gerekir. Talep dilekçede açıkça yazılmadığında haciz aşaması işlemeye devam eder.
İmzaya İtiraz ile Borca İtirazın Farkı
- İmzanın borçluya ait olmadığı iddiası ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır ve sonradan ileri sürülemez.
- Borcun ödendiği, ertelendiği veya senedin teminat amacıyla verildiği iddiaları borca itiraz kapsamındadır ve kural olarak belgeye dayandırılmalıdır.
- Senedin bedelsiz kaldığı iddiası, ispat yükü bakımından ayrı bir değerlendirme gerektirir.
- Zamanaşımı def'i ayrı bir başlıktır ve senedin türüne göre farklı süreler işler.
Senedin Şekil Şartları Bağımsız Bir Savunma Alanıdır
TTK, çek ve bono için zorunlu unsurları sayar. Bu unsurlardan birinin bulunmaması senedin kambiyo senedi niteliğini etkiler ve takibin bu özel yola göre yürütülmesine engel oluşturabilir. Bu inceleme borçlunun itirazından bağımsız olarak da gündeme gelir. Senette tarih, bedel ve imza alanlarında sonradan yapıldığı ileri sürülen değişiklikler bakımından ise ayrı bir tartışma açılır.
Delil Eksikliği Nerede Ortaya Çıkıyor
Uygulamada en yaygın sorun, senedin ticari ilişkinin neresine oturduğunun gösterilememesidir. Teminat senedi iddiası ileri sürülüyorsa buna ilişkin sözleşme, teslim tutanağı veya yazışma dosyaya konulmalıdır. Ödeme yapıldığı iddiasında ise dekont açıklamasının hangi senedi kapattığı belirtilmemişse, ödeme başka bir borca sayılabilir. 6098 sayılı TBK kapsamındaki temel ilişkiye dair belgelerin baştan derlenmesi bu nedenle önemlidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; senedin içeriği ve takibin aşaması sonucu değiştirir. İtiraz süresi çok kısa olduğundan ödeme emri tebliğ edildiği gün hukuki destek alınması önerilir.