Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik itiraz, TTK ile çizilen dar bir zaman aralığında yürür. Kararın içeriği ne kadar sakat olursa olsun, başvuru süresi kaçırıldığında karar şirket açısından bağlayıcı hale gelir. Bu rehber, itiraz yolunun pratikte nasıl kurulduğuna ve delil sözleşmesi kaydının bu süreçteki etkisine odaklanır.
İtiraz hakkı toplantı salonunda doğar
Genel kurul kararına karşı iptal talebinde bulunabilmek için, kural olarak toplantıda hazır bulunup olumsuz oy kullanmak ve muhalefeti tutanağa geçirtmek gerekir. Uygulamadaki en yaygın kayıp, muhalefetin sözlü olarak dile getirilip tutanağa yazdırılmamasıdır. Tutanağa geçirilmemiş bir itiraz, sonradan tanık beyanıyla telafi edilmeye çalışıldığında ispat sorunu doğurur. Toplantıya katılamayan pay sahipleri bakımından ise çağrının usulsüzlüğü, gündeme bağlılık ilkesine aykırılık veya katılma hakkının engellenmesi gibi ayrı dayanaklar öne çıkar.
Sürenin niteliği: uzatılamaz ve affedilmez
İptal davası için TTK'da öngörülen süre hak düşürücü niteliktedir. Bu, sürenin durmadığı, kesilmediği ve hâkim tarafından resen dikkate alındığı anlamına gelir. Karşı taraf ileri sürmese bile mahkeme süreyi kendiliğinden inceler. Bu nedenle karar tarihinin, tutanağın imza tarihinin ve tescil-ilan tarihinin ayrı ayrı not edilmesi gerekir; pratikte bu üç tarih birbirine karıştırıldığı için süre yanlış hesaplanmaktadır. Butlan iddiası ise farklı bir hukuki kategoridir ve süre mantığı aynı değildir; bu ayrımın baştan doğru kurulması dosyanın kaderini belirler.
Delil sözleşmesi kaydı neyi kapsar, neyi kapsamaz
Pay sahipleri sözleşmesinde veya ortaklık ilişkisine bağlı ticari sözleşmelerde yer alan delil sözleşmesi kayıtları, tarafların hangi vakıayı hangi delille ispatlayacağını önceden belirler. Ancak bu kayıtlar sınırsız değildir: kesin delil sözleşmesi tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklara ilişkin olabilir ve bir tarafı savunmasız bırakacak biçimde kurulamaz. Şirketler hukukunda bu ayrım kritiktir, çünkü genel kurulun işleyişine dair emredici kurallar taraf iradesiyle bertaraf edilemez.
Başvuru dosyasını kurma sırası
- Toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve muhalefet şerhi asıl nüshalarıyla temin edilir.
- Çağrı usulüne ilişkin belgeler (ilan, bildirim, gündem) tarih sırasına dizilir.
- İptal sebebi; kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık başlıklarından hangisine dayandığı netleştirilir.
- Kararın icrasının geri bırakılması talebinin dosyaya baştan konulup konulmayacağı değerlendirilir.
- Sözleşmesel delil kayıtlarının kapsamı, ispat planıyla karşılaştırılır.
Dosyayı zayıflatan tipik davranışlar
- Muhalefeti tutanak yerine sonradan gönderilen ihtarnameyle bildirmek
- Aynı toplantıda alınan birden çok kararı tek bir talep başlığında toplamak
- Kararın tescilini bekleyip süreyi tescil tarihinden başlatacağını varsaymak
- Ticari defter ve kayıt taleplerini dilekçede hiç belirtmemek
Burada anlatılanlar genel nitelikli bilgilendirmedir. Şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının fiilî akışı sonucu tümüyle değiştirebilir; bu nedenle karar tarihini takip eden ilk günlerde dosyanın bir hukukçuyla birlikte değerlendirilmesi yerinde olur.