Şirket ortağının genel kurul kararına yönelik itirazında en kritik eşik, toplantı salonundan çıkmadan önce atılan adımdır. Muhalefet şerhi verilmemişse, sonradan hazırlanan en ayrıntılı dilekçe bile dava açma ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle sonuçsuz kalabilir. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde hazırlanan bu rehber, iptal davası ile tedbir talebini birlikte planlamak için kontrol listesi sunar.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
- İptal edilebilirlik: Karar kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırıdır; süreye bağlı olarak iptali istenebilir.
- Butlan: Karar, pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldırıyor ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşüyorsa geçersizliğinin tespiti istenir ve bu talep süreye bağlı değildir.
- Yokluk: Çağrı ve toplantı usulünün hiç işletilmemesi gibi hâllerde kararın hukuken var olmadığı ileri sürülür.
Talep türünün seçimi, sadece dilekçe başlığını değil, dava açma süresinin işleyip işlemediğini de belirler. Süre geçmiş görünen dosyalarda butlan ve yokluk iddiasının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Süre ve Dava Açma Ehliyeti
İptal davası, karar tarihinden itibaren işleyen ve nispeten kısa olan bir süre içinde açılır. Dava açabilecek kişiler kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır: toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri, kanunda belirtilen hâllerde toplantıda bulunmayan pay sahipleri ile yönetim kurulu ve kararın yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna yol açacak yönetim kurulu üyeleri. Bu nedenle toplantı tutanağının imzalı örneği, hazır bulunanlar listesi ve varsa çağrı belgeleri dosyanın ilk ekleri olmalıdır.
Yürütmenin Geri Bırakılması ve Tedbir
İptal davası açılmış olması, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte kararın yürütülmesinin geri bırakılması istenmeli, talebin gerekçesinde uygulamanın doğuracağı ve sonradan giderilemeyecek sonuçlar somutlaştırılmalıdır. Ticaret sicilinde tescil edilecek nitelikte bir karar söz konusuysa, tescilin durdurulmasına yönelik istem ayrıca yazılmalıdır. Genel nitelikte tedbir talepleri, şirketin işleyişini bütünüyle durduracak biçimde kurulduğunda kabul görmesi güçleşir.
Merci Seçiminde İki Sık Hata
- Görev: Uyuşmazlık şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine aittir; asliye hukuk mahkemesine açılan dava görev yönünden reddedilir.
- Arabuluculuk: Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından öngörülmüştür. İptal talebi para alacağına ilişkin olmadığından bu kapsamda değerlendirilmez; ancak aynı dosyada tazminat kalemi de isteniyorsa, o kalem için ayrı denetim gerekir.
Toplantı Öncesi ve Sonrası Denetim
Çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, gündem maddelerinin açık biçimde duyurulup duyurulmadığı, toplantı ve karar nisaplarının tutanakta gösterilip gösterilmediği ile vekâletnamelerin geçerliliği ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılmaması da başlı başına bir itiraz sebebi oluşturabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirketler hukukunda süreler kısa ve ehliyet koşulları sıkı olduğundan, genel kurul öncesinde bir hukukçuyla hazırlık yapılması sonradan doğacak riskleri azaltır.