Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda ilk tartışma çoğu zaman esas hakkında değil, uyuşmazlığın nerede görüleceği hakkında çıkar. Esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde yer alan bir tahkim kaydı, açılan davanın kaderini baştan belirleyebilir.
Tahkim Kaydını Kim, Ne Zaman İleri Sürer
Geçerli bir tahkim şartı bulunmasına rağmen mahkemeye başvurulmuşsa, karşı taraf bu durumu ilk itiraz olarak ve süresinde ileri sürmek zorundadır. Zamanında ileri sürülmeyen tahkim itirazı sonuç doğurmaz ve uyuşmazlık mahkemede görülmeye devam eder. Bu nedenle davalı tarafta tahkim kaydının varlığını cevap süresi içinde tespit etmek, davacı tarafta ise dava açmadan önce sözleşme metnini yeniden okumak gerekir.
Her Uyuşmazlık Tahkime Elverişli Değildir
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konular tahkim yoluyla çözülemez. TTK kapsamında şirketin yapısına, sicile ve üçüncü kişilerin hukuki durumuna doğrudan etki eden bazı talepler bu nedenle mahkeme önüne getirilir. Buna karşılık ortaklar arasındaki alacak, pay devri veya sözleşmesel yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar tahkime daha elverişlidir. Bu ayrımı yapmadan başlatılan bir tahkim süreci, sonunda iptal riskiyle karşılaşır.
Tahkim Şartının Metni Yeterince Açık mı
Uygulamada sorun çoğu zaman tahkim kaydının varlığından değil, muğlaklığından doğar. Hakem sayısı, seçim usulü, tahkim yeri, uygulanacak kurallar ve dilin belirlenmemiş olması, esas uyuşmazlık görülmeden önce ayrı bir tartışma yaratır. Kaydın hangi uyuşmazlıkları kapsadığı da açık yazılmalıdır; yalnızca sözleşmenin yorumuna ilişkin bir kayıt, ortaklık ilişkisinden doğan her talebi kapsamayabilir.
Mahkeme Yolu Seçilecekse
- Görevli mahkeme kural olarak asliye ticaret mahkemesidir; şirket merkezinin bulunduğu yer yetki bakımından belirleyicidir.
- Konusu para olan ticari alacak taleplerinde arabuluculuk dava şartı olarak öne çıkar.
- Genel kurul kararlarına yönelik taleplerde süre son derece kısadır ve kaçırıldığında karar kesinleşir.
- Yönetim organının sorumluluğuna dayanan talepler ile şirketin kendi alacakları birbirinden ayrı kurulur.
- TBK genel hükümleri, ortaklar arası sözleşmesel ilişkilerde arka plan kural olarak uygulanır.
Karar Öncesi Kontrol Sırası
- Esas sözleşme, pay sahipleri sözleşmesi ve varsa ek protokoller bir arada incelenir.
- Tahkim kaydının kapsamı ve hangi uyuşmazlıkları içerdiği belirlenir.
- Uyuşmazlığın tahkime elverişli olup olmadığı değerlendirilir.
- Mahkeme yolu seçilecekse görev, yetki ve dava şartı arabuluculuk kontrol edilir.
- Kararın icra edilebilirliği, seçilen yola göre baştan öngörülür.
Kapanış
Şirketler hukuku uyuşmazlıklarında doğru yolun seçimi, çoğu zaman esas iddiadan daha belirleyicidir. Bu metin genel bilgilendirme sunar; sözleşme metinlerinizi ve talep sıranızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz, yıllar sürebilecek bir yetki tartışmasının önüne geçer.