Haksız rekabet iddialarında zararın varlığı kadar, rakibin fiilinin hangi kayıtla ortaya konulacağı da belirleyicidir. Bu rehber, TTK ve TBK ekseninde haksız rekabet dosyalarında delil sözleşmesi ve tespit araçlarının kullanımını, usule aykırı işlem nedeniyle delilin hükme esas alınamaması riskiyle birlikte ele alır.
Haksız rekabetin ispatı neden zordur
Müşteri çevresinin ele geçirilmesi, ticari sırların kullanılması veya yanıltıcı beyanlarla piyasada üstünlük sağlanması gibi fiiller çoğunlukla anlık ve dijital izler bırakır. Bu izler kısa sürede değişebildiğinden, dava açılmadan önce durumun kayıt altına alınması gerekir. İspat yükünü hafifletmek amacıyla tarafların önceden kurdukları delil düzeni, uyuşmazlık çıktığında zaman kazandırır.
Delil sözleşmesinin kurulabileceği alanlar
- Bayilik, distribütörlük ve tedarik sözleşmelerinde satış verilerinin hangi kayıttan okunacağı
- Gizlilik sözleşmelerinde hangi bilginin ticari sır sayılacağının tanımlanması
- Çalışanlarla yapılan rekabet yasağı düzenlemelerinde ihlalin nasıl belgeleneceği
- Elektronik yazışmalarda geçerli sayılacak adres ve kanalların belirlenmesi
- Bağımsız denetim veya raporlama sonuçlarının bağlayıcılığı
Bu düzenlemelerin, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularla sınırlı olduğu ve tek tarafı ispat imkânından tümüyle yoksun bırakan kayıtların tartışmaya açık hâle geleceği unutulmamalıdır.
Uyuşmazlık başladığında ilk hamleler
- İhlali gösteren internet sayfaları, ilanlar ve sosyal medya paylaşımları tarih bilgisiyle tespit ettirilir.
- Müşteri kaybını gösteren satış verileri, ihlal öncesi ve sonrası dönem karşılaştırmalı biçimde hazırlanır.
- Ticari sırrın kime, ne zaman ve hangi yetkiyle açıldığı erişim kayıtlarından çıkarılır.
- Delil tespiti ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir talebi birlikte planlanır.
- Talep; fiilin durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve tazminat başlıkları hâlinde ayrıştırılır.
Riskli delil toplama yöntemleri
Rakibin sistemine izinsiz erişim, eski çalışanın cihazının rızası dışında incelenmesi veya üçüncü kişiler aracılığıyla gizlice kayıt alınması, hem delilin değerlendirme dışı kalmasına hem de karşı tarafa yeni bir talep zemini yaratılmasına yol açar. Delil, kişinin kendi sistemlerindeki kayıtlar ve resmî tespit yolları üzerinden kurulmalıdır.
Süre ve zamanaşımı
Haksız rekabetten doğan taleplerde kanunda öngörülen zamanaşımı süreleri işler ve süre, fiilin ve failin öğrenilmesine bağlanır. Süreklilik gösteren ihlallerde her yeni fiil bakımından ayrı değerlendirme yapılabileceğinden, ihlal takvimi ayrıntılı tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşme metni, sektörün yapısı ve ihlalin biçimi sonucu değiştirebileceğinden, tespit veya tedbir talebinde bulunmadan önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.