Anonim ve limited şirketlerde genel kurul, ortaklar arasındaki dengenin resmî olarak kurulduğu andır. Bu nedenle karara karşı yürütülecek hukuki mücadele çoğu zaman kararın içeriğinden çok, toplantının nasıl yapıldığına odaklanır. 6102 sayılı TTK, çağrı usulünden karar nisabına kadar uzanan ayrıntılı bir şekil rejimi öngörür; TBK ise oy sözleşmeleri ve pay devri taahhütleri bakımından tamamlayıcı rol oynar.
Çağrı Usulü: İptal Davalarının Ana Ekseni
Genel kurul kararlarının iptali taleplerinin önemli bölümü çağrı aşamasındaki eksikliklere dayanır. Çağrının yetkili organ tarafından yapılıp yapılmadığı, gündemin açık ve belirli biçimde duyurulup duyurulmadığı, ilan ve bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği ile finansal tabloların pay sahiplerinin incelemesine ne zaman sunulduğu ayrı ayrı denetlenmelidir. Gündemde yer almayan bir konuda karar alınması, sınırlı istisnalar dışında başlı başına bir aykırılık sebebidir.
Temsil ve Oy Kullanma Yetkisinin Denetimi
- Vekâletnamenin şekline ve kapsamına ilişkin eksiklikler
- Pay defterine kayıtlı olmayan kişinin oy kullanması
- İntifa hakkı veya rehin bulunan paylarda oy hakkının kimde olduğunun tartışmalı kalması
- Menfaat çatışması bulunan pay sahibinin oydan yoksunluk kuralına aykırı oy kullanması
- Hazır bulunanlar listesinin eksik veya imzasız düzenlenmesi
Nisap ve Tutanak Denetimi
Toplantı ve karar nisabı, kararın konusuna göre değişir; esas sözleşme değişikliği, sermaye artırımı veya şirketin yapısını etkileyen kararlar için ağırlaştırılmış nisaplar öngörülmüştür. Tutanağın kimler tarafından imzalandığı, muhalefet şerhinin toplantı sırasında usulünce tutanağa geçirilip geçirilmediği ve bakanlık temsilcisinin bulunması gereken hâllerde bu şartın yerine getirilip getirilmediği, iptal davasının kaderini belirleyen unsurlardır. Muhalefet şerhi bulunmayan pay sahibinin dava ehliyeti tartışma konusu olacağından, bu adım toplantı günü atlanmamalıdır.
Dava Öncesi Kontrol Sırası
- Çağrı belgeleri, ilan metni ve gündem karşılaştırmalı olarak incelenir.
- Hazır bulunanlar listesi ile pay defteri kayıtları eşleştirilir.
- Her karar için uygulanan nisap, kararın konusuyla birlikte kontrol edilir.
- Muhalefet şerhi ve tutanak imzaları belgelenir.
- Kararın alındığı tarih esas alınarak dava süresi takvime işlenir; gerekirse yürütmenin geri bırakılması talebi hazırlanır.
Genel kurul uyuşmazlıklarında dava süresi kısadır ve sürenin kaçırılması, esasen sakat bir kararın dahi geçerli hâle gelmesi sonucunu doğurabilir. Şirketin türü, pay yapısı ve kararın konusu değiştikçe izlenecek yol da farklılaşacağından, toplantı sonrası günlerin hukuki destekle planlanması yerinde olur.