Ticari ilişkilerde asıl kayıp çoğu zaman dava sonunda değil, dava sürerken karşı tarafın malvarlığını veya sözleşme konusu edimi elden çıkarmasıyla doğar. İhtiyati tedbir, sözleşmeye aykırılık iddiasının sonucunu güvence altına almanın en pratik aracıdır; ancak talebin kurulmasındaki usul hataları, esasa girilmeden kaybedilen zaman anlamına gelir.
Önce Doğru Geçici Korumayı Seçmek
Talep para alacağına ilişkinse kural olarak ihtiyati haciz; sözleşmenin aynen ifasına, bir hakkın kullanılmasına, pay devrinin veya bir kararın uygulanmasının önlenmesine ilişkinse ihtiyati tedbir gündeme gelir. TTK ve 6102 çerçevesindeki şirketler hukuku uyuşmazlıklarında yanlış kurumu seçmek, talebin reddiyle birlikte karşı tarafa hazırlık süresi kazandırır.
Yaklaşık İspat ve Teminat
Tedbir talebinde tam ispat aranmaz; hakkın varlığının ve gecikmede sakınca bulunduğunun yaklaşık olarak ortaya konması beklenir. Bu nedenle dilekçeye sözleşme metni, ihtarname, yazışmalar, teslim ve muayene belgeleri gibi somut evrak eklenmelidir. Talep kabul edilirse teminat yatırılması istenir; teminatın türü ve tutarı, tedbirin karşı tarafta doğurabileceği zarara göre belirlenir.
Karar Alındıktan Sonraki Kritik Adımlar
- Kararın kanunda öngörülen kısa süre içinde uygulanmasının talep edilmesi; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar
- Tedbirden önce dava açılmamışsa, yasal süre içinde esas hakkında dava açılması
- Karşı tarafın itirazı üzerine yapılacak incelemeye hazırlık yapılması
- Tedbirin kapsamının fiilen uygulanabilir biçimde yazdırılması: hangi hesap, hangi pay, hangi kayıt
Arabuluculuk Dava Şartıyla İlişkisi
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabulucuya başvuru dava şartıdır; buna karşılık geçici hukuki koruma talepleri bu şarttan bağımsız olarak mahkemeden istenebilir. Uygulamada sık görülen hata, arabuluculuk sürecinin sonunu beklerken tedbir talebini geciktirmek ve bu sırada karşı tarafın malvarlığını daraltmasıdır.
Sözleşme Metninin Talebe Etkisi
TBK hükümleri tarafların sözleşmeyle kurduğu düzeni tamamlar. Cezai şart, temerrüt, fesih bildirimi ve yetkili mahkeme ya da tahkim kayıtları, tedbir talebinin hangi mercie yöneltileceğini doğrudan belirler. Tahkim şartı bulunan bir sözleşmede geçici korumanın nereden isteneceği baştan netleştirilmezse, talep usulden reddedilebilir.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır; sözleşme hükümleri ve ticari ilişkinin geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, talep dilekçesinin somut dosyaya göre bir hukukçuyla birlikte hazırlanması uygun olur.