Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda, TTK ve TBK hükümleri kadar belirleyici olan bir başka konu, davanın hangi ön adım tamamlanmadan açılamayacağıdır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır ve bu adım atlandığında dosya esasa girilmeden usulden reddedilir.
Kapsamı Doğru Belirlemek
Dava şartı, her ticari uyuşmazlığı değil, para alacağına ilişkin talepleri kapsar. Tespit, iptal veya sözleşmenin feshine ilişkin talepler ile geçici hukuki koruma istemleri farklı değerlendirilir. Karma talepler içeren dilekçelerde ise en güvenli yol, para alacağına ilişkin kalemler bakımından süreci baştan tamamlamaktır. Talep kalemlerinin arabuluculuk aşamasında da açıkça yazılması, sonradan kapsam tartışması çıkmasını önler.
Sürenin İşleyişi ve Zamanaşımı
Arabuluculuk süreci ticari uyuşmazlıklarda kısa bir süreyle sınırlıdır ve zorunlu hallerde bir kez uzatılabilir. Bu dönemde zamanaşımının işleyişi ve hak düşürücü sürelerin durumu, mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir. Buna güvenip başvuruyu son güne bırakmak yine de risklidir; başvurunun usulüne uygun yapılmaması halinde beklenen koruyucu etki doğmayabilir. Başvuru tarihi ve son tutanak tarihi ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır.
Sözleşmedeki Yetki ve Tahkim Kayıtları
Ticari sözleşmelerde sıklıkla yer alan yetki ve tahkim hükümleri, süreci baştan başka bir mecraya taşıyabilir. Tahkim şartı bulunan bir ilişkide mahkemeye gidilmesi zaman kaybına yol açarken, geçersiz veya belirsiz bir tahkim kaydına dayanılarak yargı yolundan vazgeçilmesi de hak kaybı doğurur. Bu nedenle sözleşme metni, ilk adım atılmadan önce uyuşmazlık çözüm hükümleri yönünden okunmalıdır.
Usule Aykırı İşlem Riskini Azaltan Kontroller
- Başvuruda tarafların ticaret sicil bilgileriyle tam ve doğru gösterilmesi
- Talep tutarının fatura, cari hesap ve teslim belgeleriyle uyumlu yazılması
- Yetkili arabulucu bürosunun sözleşmedeki yetki kaydına göre belirlenmesi
- Toplantıya katılan kişinin temsil yetkisinin belgeyle ispatlanması
- Anlaşma sağlanırsa metnin icra edilebilirlik yönünden denetlenmesi
Dava Öncesi Sıralama
- Sözleşme, ekleri ve ticari defter kayıtları birlikte incelenir.
- Talep, para alacağı ve diğer talepler olarak ayrıştırılır.
- Arabuluculuk başvurusu, talep kalemleri açıkça yazılarak yapılır.
- Son tutanak alındığında dava dilekçesi bekletilmeden hazırlanır.
- Anlaşma ihtimaline karşı ödeme planı ve teminat seçenekleri önceden çalışılır.
Yukarıdakiler genel bilgi amaçlıdır. Sözleşmenin tipi ve tarafların sıfatı süreci değiştirebileceğinden, ilk başvurudan önce dosyanın hukuki değerlendirmeye alınması önerilir.