Ticari ilişkilerde tarafların en çok tartıştığı konulardan biri, uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği ve sözleşmeyi imzalayan kişinin şirketi bağlayıp bağlamadığıdır. TTK ve TBK hükümleri altında bu iki başlık birbirine karışır; oysa biri usule, diğeri esasa ilişkindir. Bu rehber, 6102 sayılı Kanun çerçevesindeki ticari ilişkilerde yetki sorununu bir zaman çizelgesine oturtmayı amaçlar.
Yetki itirazı ne zaman değerlendirilir?
Yetki itirazı ilk itirazlar arasında yer alır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmediğinde ileri sürme hakkı düşer. Uygulamada en sık görülen kayıp da budur: esasa ilişkin güçlü savunma yazılırken yetki itirazının unutulması. İtiraz ileri sürülürken yetkili mahkemenin de açıkça gösterilmesi gerekir; sadece yetkisizlik iddiası, yetkili yeri belirtmeden ileri sürüldüğünde sonuç doğurmaz.
Sözleşmedeki yetki kaydı her zaman geçerli mi?
Taraflardan her ikisi de tacir veya kamu tüzel kişisi ise yetki sözleşmesi yapılabilir. Buna karşılık karşı taraf tacir sıfatını taşımıyorsa ya da uyuşmazlık kesin yetki kuralına tabi bir alana giriyorsa, sözleşmedeki kayıt uygulanmaz. Genel işlem koşulu niteliğindeki matbu yetki kayıtları da ayrıca denetime tabidir. Bu nedenle sözleşme incelemesinde şu sıra izlenir: kesin yetki var mı, taraflar tacir mi, kayıt açık ve belirli mi?
Temsil yetkisi: imzayı atan kişi şirketi bağlar mı?
- İmza sirküleri ve ticaret sicili kayıtlarındaki temsil şekli (münferit veya müşterek) karşılaştırılır.
- Sınırlı yetkinin üçüncü kişiye karşı ileri sürülebilmesi için tescil ve ilan durumu kontrol edilir.
- Yetkisiz temsil hâlinde icazet verilip verilmediği, sonraki yazışma ve ödemelerden okunur.
- Elektronik ortamda kurulan sözleşmelerde onay akışının kimin hesabından yapıldığı kayıt altına alınır.
İhtar ve süre haritası
- Temerrüde düşürmek için gönderilecek ihtarın içeriği ve tebliğ tarihi ayrı bir kalemde izlenir.
- Ticari defterlerin ibrazı ve delil değeri, dava açılmadan önce değerlendirilir.
- Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk kapsamı kontrol edilir; kapsam dışı sanılan bir talep dosyanın tamamını usulden riske atar.
- Zamanaşımı süresinin sözleşme tipine göre değiştiği unutulmadan takvim kurulur.
Sonuç niteliğinde not
Yetki tartışması kaybedilen bir dava, esasında haklı olan tarafı da aylarca geriye götürür. Sözleşme metni, sicil kaydı ve yazışma trafiği birlikte okunduğunda risk büyük ölçüde önceden görülebilir. Yukarıdaki çerçeve bilgilendirme amaçlıdır; şirketinizin somut sözleşme yapısına göre profesyonel destek almanız önerilir.