Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda tartışma çoğu zaman kimin haklı olduğu değil, kimin neyi ispat edebileceği üzerinden yürür. Bu rehber, şirket içi uyuşmazlıklarda delil sözleşmesinin ne işe yaradığını, sınırlarını ve dosyanın süre planına nasıl yerleştirileceğini ele alır.
Delil Sözleşmesi Ne Yapar, Ne Yapamaz?
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli vakıalarının yalnızca belirli delillerle ispat edileceğini önceden kararlaştırabilir. Ortaklık ilişkilerinde bu araç, karar defteri, yazılı bildirim ve elektronik kayıt gibi kaynakları öne çıkarmak için kullanılır. Ancak delil sözleşmesi her alanda geçerli değildir: tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda ve bir tarafı ispat imkânından tamamen yoksun bırakacak biçimde kurulamaz. Ayrıca hâkimin resen araştırma yetkisinin bulunduğu hâllerde etkisi sınırlıdır.
Ortaklık Sözleşmesine Konulan Usul Kayıtları
- Bildirimlerin hangi adrese ve hangi yöntemle yapılacağının kararlaştırılması
- Belirli defter ve kayıtların ispat aracı olarak öncelikli sayılması
- Uyuşmazlık öncesi zorunlu görüşme veya arabuluculuk aşaması öngörülmesi
- Tahkim şartı konulması hâlinde yargı yolunun tümüyle değişmesi
- Yetkili mahkemeye ilişkin kayıtların sınırlı hâllerde sonuç doğurması
Bu kayıtlar sözleşme yapılırken önemsiz görünür; uyuşmazlık çıktığında ise dosyanın izleyeceği yolu baştan belirler.
Genel Kurul Kararına Karşı Süreli Yollar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, genel kurul kararlarının iptali için hak düşürücü nitelikte bir süre öngörür; bu süre kararın alındığı tarihten itibaren işler ve kaçırıldığında karar kesinleşir. Butlan iddiası ise süreye bağlı olmamakla birlikte çok daha dar bir alanda kabul edilir. Uyuşmazlığın iptal mi butlan mı olduğunun baştan doğru belirlenmesi, süre planının merkezindedir.
Belgeye Erişimi Zamanında Sağlamak
- Ortaklık payını ve sıfatı gösteren kayıtlar güncel biçimde temin edilir.
- Bilgi alma ve inceleme talepleri yazılı olarak, tarihli biçimde iletilir.
- Talebin karşılanmaması hâlinde başvurulacak yol ve süresi not edilir.
- Karar ve müzakere defterlerinin ilgili sayfaları için celp talebi hazırlanır.
- Şirket aleyhine işlem yapıldığı iddiası varsa tedbir talebi eş zamanlı düşünülür.
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Kayıp
Delil sözleşmesine dayanıldığı hâlde sözleşmenin dosyaya sunulmaması, tahkim şartı varken mahkemeye başvurulması, bildirimlerin sözleşmede kararlaştırılan yöntem dışında yapılması ve hak düşürücü sürenin toplantı tarihi yerine tutanağın tesciline göre hesaplanması sık rastlanan hatalardır. 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri bu boşlukları her zaman doldurmaz.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Şirketin türü, esas sözleşmedeki kayıtlar ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız uygun olur.