Ortaklar arasındaki uyuşmazlıkta tartışma çoğu zaman ticari değil usulidir: kararın alındığı toplantı usulüne uygun muydu, dava hangi mahkemede ve hangi süre içinde açılmalıydı. TTK, TBK ve 6102 sayılı düzenleme ekseninde yürüyen bu süreçte yetkili mahkemenin yanlış seçilmesi, esasa hiç girilmeden zaman kaybına yol açar.
Yetki ve Görev: İki Ayrı Soru
Görev bakımından ticari nitelikteki uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin alanına girer. Yetki bakımından ise genel kurul kararlarının iptali gibi şirket merkezine bağlanan davalarla, sözleşmeden doğan alacak davaları farklı ölçütlere tabidir. Ortaklar arasındaki sözleşmede yetki veya tahkim şartı bulunması ihtimali de ilk gün kontrol edilmelidir; tahkim şartı varlığında mahkemeye gidilmesi, karşı tarafın ilk itirazıyla dosyanın usulden reddine yol açabilir.
Genel Kurul Kararına İtirazda Zaman
Genel kurul kararının iptali için öngörülen süre kısadır ve toplantı tarihinden itibaren işlemeye başlar. İptal davası açabilmek için kural olarak toplantıda muhalefetin tutanağa geçirilmiş olması aranır; bu nedenle en kritik usul adımı dava aşamasında değil, toplantı salonunda atılır. Çağrı usulüne aykırılık, gündeme bağlılık ilkesinin ihlali veya bilgi alma hakkının engellenmesi gibi sebeplerde ise butlan ve iptal ayrımı ayrıca değerlendirilmelidir.
Uyuşmazlık Türüne Göre Yol Haritası
- Kâr payı dağıtılmaması iddiasında önce genel kurul kararının hukuki niteliği belirlenir.
- Yönetim organının sorumluluğu ileri sürülecekse ibra kararının kapsamı ve tarihi kontrol edilir.
- Ortaklıktan çıkma veya çıkarma taleplerinde şirket türüne göre farklı şartlar devreye girer.
- Şirket defter ve kayıtlarına erişim engelleniyorsa delil tespiti erken aşamada düşünülür.
- Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartı olduğundan takvim buna göre kurulur.
Kayıt Düzeni ve İspat
Ortaklık uyuşmazlıklarında ispat büyük ölçüde şirket içi belgeye dayanır. Yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, genel kurul tutanakları, çağrı ilanları ve ortaklar arası yazışmalar tarih sırasıyla dizildiğinde usul sakatlığı çoğu zaman kendiliğinden görünür hâle gelir. Belgeye erişimi olmayan ortak bakımından ise talebin mahkeme aracılığıyla ileri sürülmesi, dosyayı beklemeden hazırlamanın tek yoludur.
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı belgeleri sonucu belirlediğinden, adım atmadan önce belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yararlı olacaktır.