Anonim ve limited şirketlerde genel kurul, şirket iradesinin oluştuğu yerdir; ancak bu iradenin hukuken ayakta kalabilmesi, çağrı ve toplantı usulünün TTK çerçevesinde eksiksiz işletilmesine bağlıdır. Aşağıdaki rehber, genel kurul sürecini bir takvim disiplini olarak ele alır ve yetkisiz ya da usulsüz işlem nedeniyle kararın sakatlanması ihtimalini azaltmaya odaklanır.
Çağrı Yetkisi Kimdedir?
Genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi kural olarak yönetim organındadır. Yönetim kurulunun görev süresinin dolmuş olması bu yetkiyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz; buna karşılık azlık pay sahiplerinin veya tasfiye memurlarının çağrı yapabildiği hâller ile mahkeme izniyle çağrı yolu ayrı bir usule tabidir. Çağrının yetkisiz kişilerce yapılması, toplantıda alınan kararların geçerliliğini doğrudan etkileyebileceğinden, ilk kontrol noktası her zaman çağrının kim tarafından ve hangi organ kararına dayanılarak yapıldığıdır.
Gündeme bağlılık
Gündemde yer almayan konular kural olarak görüşülüp karara bağlanamaz. Bu ilkenin istisnaları sınırlıdır ve genişletici yorumla kullanılması, sonradan açılacak iptal davasının en güçlü dayanağı hâline gelir. Gündem maddeleri, tartışılacak konuyu pay sahibinin önceden anlayabileceği açıklıkta yazılmalıdır.
Toplantı Gününde Kontrol Edilecekler
- Hazır bulunanlar listesinin pay ve oy oranlarıyla tutarlı düzenlenmesi
- Temsil belgelerinin ve vekâletnamelerin usule uygunluğu
- Toplantı ve karar nisaplarının her gündem maddesi için ayrı hesaplanması
- Oydan yoksunluk hâllerinin tutanağa geçirilmesi
- Muhalefet şerhinin gerekçesiyle birlikte ve aynı oturumda yazdırılması
Muhalefet şerhi yalnızca bir itiraz beyanı değil, sonraki aşamada dava açma imkânını etkileyen bir usul işlemidir; toplantı sonrasında ayrı bir dilekçeyle tamamlanmaya çalışılması çoğu zaman sonuç doğurmaz.
Karar Sonrası İki Ayrı Takvim
Karar alındıktan sonra tescil ve ilan takvimi ile dava takvimi birlikte işler. İptal istemi kanunda öngörülen hak düşürücü süreye bağlıdır ve bu süre kararın alındığı tarihten itibaren işlemeye başlar; sürenin kaçırılması, esasa ilişkin iddialar ne kadar güçlü olursa olsun sonucu belirler. Buna karşılık batıl kararlarda hükümsüzlüğün tespiti süreye bağlı değildir. Bu nedenle dosya en baştan iptal edilebilir mi, yoksa baştan geçersiz mi sorusuyla ayrılmalıdır.
Görev ve Yetki: Nereye Başvurulacak?
Genel kurul kararlarına ilişkin uyuşmazlıklar ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; yer bakımından şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi esas alınır. Yanlış mahkemeye yapılan başvuruda görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilirse, dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesi için ayrıca süresi içinde talepte bulunmak gerekir; bu ikinci sürenin gözden kaçması davanın açılmamış sayılması sonucunu doğurur.
Sık Görülen Usul Hataları
- Çağrı kararının organ kararı olarak belgelenmemesi
- Gündemin genel ifadelerle kaleme alınması
- Nisabın toplam sermaye yerine yalnızca katılanlar üzerinden hesaplanması
- Muhalefetin tutanağa geçirilmeden sözlü bildirilmesi
- Tescil ve ilan tarihlerinin takip edilmemesi
Pay defteri kayıtları, esas sözleşmedeki ağırlaştırılmış nisaplar ve ortaklık yapısı her dosyada farklı sonuç üretebilir. Bu metin yalnızca genel çerçeveyi tanıtmaktadır; toplantı öncesinde belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi, sonradan telafisi güç usul sorunlarının önüne geçer.