Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik itirazlar, kısa süreli ve biçime sıkı biçimde bağlı bir usule tabidir. Uyuşmazlığın esas sözleşmedeki bir tahkim kaydı nedeniyle hangi mercide görüleceği tartışması eklendiğinde, doğru yolun baştan belirlenmemesi ciddi hak kaybına yol açar.
Muhalefet Şerhi: Dava Hakkının Ön Koşulu
TTK bakımından toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren pay sahibinin iptal davası açabilmesi, muhalefetini tutanağa geçirtmiş olmasına bağlıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan usul hatası, sözlü itirazın tutanağa yansıtılmaması ve şerhin gerekçesiz bırakılmasıdır. Muhalefet şerhi; hangi gündem maddesine ilişkin olduğu ve dayandığı sebep açıkça yazılarak kaydettirilmelidir.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar iptal davasının; pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran kararlar ise butlan tartışmasının konusudur. İptal davası kısa bir süreye tabiyken butlanın tespiti bakımından aynı sınırlama söz konusu değildir. Talebin baştan yanlış nitelendirilmesi, süre itirazı karşısında dosyanın esasa girilmeden sonuçlanmasına neden olabilir; bu nedenle dilekçe terditli kurulmalıdır.
Çağrı ve Toplantı Usulünün Denetimi
- Çağrının usulüne uygun ve süresinde yapılıp yapılmadığı
- Gündemin ilan edilen içerikle örtüşüp örtüşmediği
- Hazır bulunanlar listesinin ve temsil belgelerinin doğruluğu
- Toplantı ve karar nisaplarının gündem maddesine göre ayrı hesaplanması
- Bakanlık temsilcisi bulunması gereken hâllerde bu koşulun sağlanması
Tahkim Kaydının Kapsamı Nereye Kadar
Esas sözleşmede yer alan tahkim kaydının, şirket ile pay sahipleri arasındaki hangi uyuşmazlıkları kapsadığı kaydın lafzına göre belirlenir. Genel kurul kararlarının iptaline ilişkin taleplerin tahkime elverişliliği öğretide tartışmalıdır; kaydın kapsamı açık değilse mahkemeye başvurulmuş olması yetki itirazına konu edilebilir. Bu nedenle dava açılmadan önce esas sözleşme metni, kaydın kişi ve konu bakımından kapsamını gösterecek şekilde incelenmelidir. TBK'nın irade sakatlıklarına ilişkin genel hükümleri de kaydın geçerliliği tartışmasında tamamlayıcı rol oynar.
Karar Öncesi Kısa Kontrol
- Toplantı tutanağı ve hazirun cetveli temin edildi mi?
- Muhalefet şerhi tutanakta yer alıyor mu?
- Ticaret sicilinden karar ve tescil kayıtları alındı mı?
- Tahkim kaydının kapsamı değerlendirildi mi?
- Kararın icrasının geri bırakılması talebi hazırlandı mı?
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirket türü, esas sözleşme metni ve karar içeriği izlenecek usulü belirlediğinden, süre işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme yapılması gerekir.