Ticari ilişkilerde sözleşme metnine konulan delil kayıtları, uyuşmazlık çıkana kadar kimsenin dikkatle okumadığı maddelerdir. Oysa bu maddeler, uyuşmazlık çıktığında hangi belgenin kesin delil sayılacağını ve tarafın hangi iddiayı artık ispat edemeyeceğini belirler. Yanlış kurulmuş bir delil kaydı, haklı tarafı ispatsız bırakabilir.
Delil sözleşmesinin sınırı vardır
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tarafların belirli vakıaların ispatını belirli delillere hasretmesine imkân tanır; ancak taraflardan birinin ispat hakkının kullanılmasını imkânsız kılan ya da aşırı derecede güçleştiren delil sözleşmeleri geçersizdir. Uygulamada sadece bir tarafın kendi kayıtlarını tek ve kesin delil sayan düzenlemeler bu nedenle tartışmaya açılır. Kaydın karşılıklı denge gözetilerek yazılması, sonradan tümüyle geçersiz sayılma riskini azaltır.
Elektronik kaydın delil değerini önceden kurmak
Sipariş, teslim ve mutabakat süreçleri elektronik ortamda yürüyorsa, hangi sistem kaydının esas alınacağı sözleşmede tanımlanmalıdır. Aksi hâlde uyuşmazlıkta her taraf kendi ekran çıktısını sunar ve dosya çözümsüz bir teknik tartışmaya döner. Kayıt altyapısının kim tarafından tutulacağı, kayıtların ne kadar süreyle saklanacağı ve talep hâlinde nasıl paylaşılacağı da aynı maddede düzenlenmelidir.
Tacirler arası bildirimlerde şekil kuralı
Türk Ticaret Kanunu, tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarların belirli şekillerde yapılmasını arar. Bu şekle uyulmadan gönderilen bir bildirim, içeriği doğru olsa bile beklenen hukuki sonucu doğurmayabilir. Faturaya itiraz bakımından kanunun öngördüğü kısa süre içinde hareket edilmemesi de, faturanın içeriğinin kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.
Sözleşme öncesi kontrol listesi
- Delil kaydının her iki tarafa da aynı imkânı tanıyıp tanımadığı
- Yetkili mahkeme ve tahkim kayıtlarının birbiriyle çelişip çelişmediği
- Bildirim adreslerinin ve kanallarının güncel tutulmasına ilişkin hüküm
- Ticari defter ve kayıtların düzenli tutulmasına ilişkin iç sorumluluk
- Sözleşme değişikliklerinin hangi şekilde yapılacağına dair kayıt
- Cezai şart ve fesih sonuçlarının Türk Borçlar Kanunu sınırları içinde kalması
Uyuşmazlık çıktığında sıra
- Sözleşmedeki delil, bildirim ve yetki maddeleri birlikte okunur.
- Yapılan bildirimlerin şekil ve süre bakımından geçerliliği kontrol edilir.
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı değerlendirilir.
- Elektronik kayıtlar, tarih ve bütünlük bilgisiyle birlikte dışa aktarılır.
- Talep, sözleşmedeki delil rejimiyle uyumlu biçimde kurgulanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve sektör uygulamaları sonucu etkilediğinden, metinlerinizi imzadan önce hukuki incelemeden geçirmeniz yerinde olur.