Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda dosyanın kaderi çoğu zaman ilk dilekçede belirlenir. 6102 sayılı TTK pek çok uyuşmazlık için özel düzenlemeler içerir; TBK ise ortaklar arasındaki sözleşmesel ilişkiye uygulanır. Yanlış mercie açılan dava, aylar sonra usulden sonuçlandığında karşı taraf çoktan fiilî bir üstünlük kurmuş olur.
Uyuşmazlığın Niteliği Mercii Belirler
Genel kurul kararının iptali, yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu, pay devrinden doğan alacak ve haklı sebeple fesih talepleri farklı hukuki temellere dayanır. Bunların bir kısmı şirket merkezine bağlı özel bir yetki kuralına tabidir, bir kısmında ise genel kurallar uygulanır. İlk yapılacak iş, talebin hangi kategoriye girdiğini net biçimde belirlemektir.
Esas Sözleşme ve Tahkim Şartı
Esas sözleşmede ya da ortaklar arasındaki ayrı bir sözleşmede tahkim şartı bulunması halinde, uyuşmazlığın tamamı değil yalnızca kapsama giren kısmı tahkime gider. Kapsamın sınırı okunmadan açılan dava, karşı tarafın ilk itirazıyla karşılaşır. Aynı şekilde, sözleşmedeki yetki hükmünün her uyuşmazlık türü için geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Talebin dayandığı karar veya işlemin tarihi ve tebliğ biçimi
- Pay defteri ve ticaret sicili kayıtlarının güncel örnekleri
- Genel kurul çağrı ve toplantı belgelerinin eksiksizliği
- Ortaklar arası sözleşmedeki yetki ve tahkim hükümleri
- Talep için öngörülen hak düşürücü sürenin işleyip işlemediği
Yanlış Mahkemenin Bedeli
Görev veya yetki itirazının kabulü halinde dosya ilgili mahkemeye gönderilse dahi, bu süreçte talep edilen tedbirlerin değerlendirilmesi gecikir. Şirket uyuşmazlıklarında gecikme, pay devri, malvarlığı hareketi veya yeni bir genel kurul kararıyla fiilî durumun değişmesi anlamına gelebilir. Bu nedenle mercii tartışması, davanın en teknik ama en kritik bölümüdür.
Tedbir ve Denetim Talepleri
Kararın icrasının geri bırakılması, temsile ilişkin sınırlamalar veya özel denetim talebi gibi araçlar, esas dava sonuçlanmadan dengeyi korumaya yarar. Bu taleplerin her biri ayrı gerekçelendirilmeli, hangi somut zararın önlenmek istendiği açıkça yazılmalıdır. Genel ifadelerle yapılan tedbir talepleri çoğu kez sonuç doğurmaz.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirir. Dava açmadan önce belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.