Şirket içi çekişmeler genel kurulda görünür hâle gelir; ancak uyuşmazlığın nerede çözüleceği çoğu zaman yıllar önce esas sözleşmeye konulan bir hükümle belirlenmiştir. Tahkim şartının varlığı, kapsamı ve genel kurul kararlarına uygulanabilirliği, sürecin en başında netleştirilmesi gereken konudur. Bu rehber, o netleştirmenin nasıl yapılacağını anlatır.
Tahkim Şartının Kapsamını Okumak
Esas sözleşmedeki tahkim kaydı her uyuşmazlığı kapsamayabilir. Bazı hükümler yalnızca ortaklar arasındaki ilişkileri, bazıları ise şirketle ortak arasındaki tüm ihtilafları kapsayacak biçimde kaleme alınır. Genel kurul kararının iptali talebi bakımından belirleyici olan, kaydın kapsamının bu talebi de içerecek genişlikte olup olmadığıdır. Kapsam tartışmalıysa, yanlış mercie yapılan başvuru hem zaman hem de süre kaybına yol açar.
Karar Alma Sürecindeki Sakatlıkların Sınıflandırılması
Genel kurula ilişkin iddialar tek bir torbada toplanmamalıdır. TTK sistematiğinde çağrı usulüne aykırılık, gündeme bağlılık ilkesinin ihlali, toplantı ve karar yeter sayılarının sağlanmaması ile kararın içerik yönünden hukuka aykırılığı farklı sonuçlar doğurur. Bir grup sakatlık kararın iptalini gerektirirken, daha ağır olanlar kararın baştan itibaren hüküm doğurmaması sonucunu verebilir. Bu ayrım, hem talebin hem de sürenin belirlenmesinde esastır.
Toplantı Öncesi Kayıt Altına Alınması Gerekenler
- Çağrı ilanı, gündem metni ve pay sahiplerine yapılan bildirimlerin örnekleri
- Hazır bulunanlar listesi ve temsil belgelerinin incelenmesi
- Toplantıda ileri sürülen itirazın tutanağa geçirilmesinin sağlanması
- Muhalefet şerhinin gerekçesiyle birlikte yazdırılması
- Bilgi alma ve inceleme taleplerinin toplantıda açıkça dile getirilmesi
Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmemesi, sonraki aşamada dava hakkını doğrudan etkileyebileceğinden bu adım toplantının en kritik anıdır.
Tahkimde Yürütülen Sürecin Farkları
Tahkim, gizlilik ve hız bakımından avantaj sağlayabilir; buna karşılık masraf yapısı ve delil toplama imkânları devlet yargısından farklıdır. Tanık dinlenmesi, bilirkişi seçimi ve ara karar mekanizmaları hakem kurulunun usul takvimine bağlıdır. Ayrıca şirketin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasının nasıl sağlanacağı, sürecin başında usul kurallarına bağlanmalıdır. Bu hazırlık yapılmadan başlayan tahkim, delile erişim bakımından tarafı zayıf konuma düşürebilir.
Sulh ile Karara Bağlatma Arasındaki Tercih
Şirket içi uyuşmazlıklarda tarafların ticari ilişkisi çoğu zaman devam eder; bu nedenle pay devri, kâr dağıtımı veya yönetim yapısının değiştirilmesi üzerine kurulan bir anlaşma, kazanılan bir karardan daha işlevsel olabilir. Karar verirken sorulması gereken soru şudur: anlaşma metni, gelecekteki genel kurullarda aynı sorunun tekrarını önleyecek yapısal bir düzenleme içeriyor mu? İçermiyorsa, sulh yalnızca uyuşmazlığı erteler. TBK çerçevesinde kurulan pay sahipleri sözleşmesiyle desteklenmeyen mutabakatlar, uygulamada kısa ömürlü olmaktadır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; esas sözleşme hükümleri ve pay yapısı sonucu belirlediğinden, toplantı öncesinde hukuki hazırlık yapılması önerilir.