Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararına karşı açılacak davanın kaderi, çoğu zaman toplantı salonunda belirlenir. 6102 sayılı TTK sistemi, iptal davası açma hakkını herkese değil; toplantıya katılıp olumsuz oy kullanan ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibine tanır. Toplantıdan hoşnutsuz ayrılıp sonradan dava açmayı planlayan ortak, bu şartı yerine getirmediği için genellikle esasa hiç geçilmeden sonuçla karşılaşır.
Toplantı Öncesi Kontrol Listesi
- Çağrının yetkili organca yapılıp yapılmadığı ve çağrı usulü
- İlanın gerekli mecralarda ve süresinde yayımlanıp yayımlanmadığı
- Gündemin belirlilik taşıyıp taşımadığı, gündem dışı konu görüşülüp görüşülmediği
- Hazır bulunanlar listesindeki pay ve temsil oranları
- Vekâletnamelerin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı
- Toplantı ve karar nisaplarının, kararın türüne göre doğru hesaplanıp hesaplanmadığı
Muhalefet Şerhinin Yazımı
Tutanağa yazdırılan muhalefet, ileride açılacak davanın çerçevesini de çizer. Bu nedenle şerh yalnızca karara katılmadığını belirten bir cümle olmamalı; hangi gündem maddesine, hangi somut sebeple karşı çıkıldığı yazılmalıdır. Bilgi alma ve inceleme talebinin karşılanmadığı hâllerde bu talebin tutanağa geçirilmesi ayrıca önem taşır; sonradan sunulacak dilekçede bu kayıt, iddianın tek doğrudan kanıtı olur.
Yetki ve Görev Boyutu
Bu tür davalarda yetki, şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesine bağlanmıştır ve taraflarca değiştirilemez. Ticari dava niteliği nedeniyle görevli mahkeme de asliye ticaret mahkemesidir. Yanlış yerde açılan dava, kısa hak düşürücü süre ile birleştiğinde onarılması güç bir kayıp doğurur; çünkü görevsizlik ya da yetkisizlik kararının ardından yapılacak başvurunun da kendi süresi vardır.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
Her sakatlık aynı sonucu doğurmaz. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iptal sebebi iken; pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar bakımından butlan gündeme gelir. İptal davası kısa bir hak düşürücü süreye tabi olduğu hâlde, butlanın tespiti bu süreye bağlı değildir. Süre kaçırılmış dosyalarda bu ayrım tek çıkış yolu olabilir; ancak zorlama nitelendirmeler sonuç vermez.
Toplanacak Belge Seti
Ticaret sicil kayıtları, esas sözleşmenin güncel metni, genel kurul tutanağı ve hazır bulunanlar listesi, çağrı ilanının yayımlandığı nüsha, varsa bakanlık temsilcisi raporu, pay defteri kayıtları ve finansal tablolar dosyanın çekirdeğini oluşturur. Toplantının izinsiz kaydedilmesi yerine, tespiti gereken hususlar için noter aracılığıyla tespit yaptırılması usul bakımından daha güvenli bir yoldur.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği sonucu doğrudan etkilediğinden, dava kararı öncesinde belgelerin incelenmesi gerekir.