Genel kurul kararlarının iptali, şirketler hukukunun süreye en duyarlı davalarından biridir. TTK (6102 sayılı Kanun) hem dava hakkını hem de kimin bu hakkı kullanabileceğini sıkı koşullara bağlar; TBK ise genel hükümler bakımından tamamlayıcı işlev görür. Aşağıda dava açılmadan önce netleştirilmesi gereken başlıklar sıralanmıştır.
Dava Hakkı Toplantı Salonunda Doğar
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesi, kural olarak karara muhalefet şerhi düşmesine ve bunun tutanağa geçirilmesine bağlıdır. Uygulamada en sık yaşanan hak kaybı burada ortaya çıkar: sözlü itiraz edilir ancak tutanağa yazdırılmaz. Muhalefetin hangi gündem maddesine yönelik olduğu da açıkça belirtilmelidir; genel bir muhalefet ifadesi, sonradan hangi kararın hedef alındığı tartışmasını doğurur.
Toplantıya çağrının usulsüz yapılması, gündemin ilan edilmemesi ya da katılma hakkının hukuka aykırı biçimde engellenmesi hâllerinde ise muhalefet şartı aranmaksızın dava hakkı doğabilir. Bu hâllerde iddianın kendisi de belgelenmelidir: çağrı ilanı, iadeli taahhütlü mektup kayıtları, giriş kayıtları gibi.
Yetki ve Görev: Nereye Başvurulur
İptal davasında yetki, şirketin merkezinin bulunduğu yer mahkemesindedir ve bu yetki kuralının kesin nitelikte olduğu kabul edilir. Görevli mahkeme ise asliye ticaret mahkemesidir. Merkezin ticaret sicilindeki kaydı ile fiilî faaliyet yerinin farklı olduğu durumlarda, sicil kaydının esas alınacağı unutulmamalıdır. Yanlış yerde açılan dava, süre geçtikten sonra yeniden açılamayacağı için yetki hatası pratikte esasa ilişkin bir kayba dönüşür.
İptal mi, Butlan mı, Yokluk mu
- İptal: kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar için; kısa hak düşürücü süreye tabidir.
- Butlan: pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran, bilgi alma ve inceleme hakkını hukuka aykırı biçimde sınırlayan ya da anonim şirketin temel yapısını bozan kararlar için; süre bakımından iptal davasının sıkı rejimine tabi değildir.
- Yokluk: karar niteliği taşımayan, temel usul unsurları hiç gerçekleşmemiş hâller için.
Nitelendirme, sürenin kaçırıldığı dosyalarda belirleyici olur; bu nedenle karar metni satır satır bu üç kategori bakımından okunmalıdır.
Delil Eksikliği: Toplantı Kayıtları
İspatın omurgasını genel kurul tutanağı, hazır bulunanlar listesi, çağrı belgeleri, vekâletnameler ve gündem ilanı oluşturur. Bunlar dava açılmadan önce ticaret sicilinden ve şirketten temin edilmelidir. Bilgi alma hakkının engellendiği iddiası varsa, talebin yazılı olarak yapıldığının ve cevapsız kaldığının gösterilmesi gerekir. Ayrıca kararın icrasının geri bırakılması talebi, karar uygulanmadan önce gündeme getirilmelidir; aksi hâlde dava sürerken sonuçlar geri dönülemez hâle gelebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. Şirket türü, pay yapısı ve kararın konusu izlenecek yolu değiştirdiğinden, genel kurul tutanağı elinize geçtiğinde vakit kaybetmeden bir ticaret hukuku avukatıyla görüşmeniz gerekir.