Ortaklar arasındaki çekişmelerde tahkim, doğru kurgulandığında hızlı; yanlış zamanlandığında ise hem tahkim hem mahkeme yolunu tıkayan bir seçenektir. Bu rehber, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu ekseninde şirket içi uyuşmazlıklarda tahkim itirazının nasıl ve ne zaman ileri sürüleceğine odaklanır.
Önce Cevaplanması Gereken Soru: Uyuşmazlık Tahkime Elverişli mi
Esas sözleşmede tahkim kaydı bulunması tek başına yeterli değildir. Ortaklar arasındaki pay devri, rekabet yasağı veya kâr payı çekişmeleri kural olarak tahkime taşınabilirken; genel kurul kararının iptali gibi kararın üçüncü kişilere de etki ettiği taleplerde elverişlilik tartışmalıdır. Bu ayrım yapılmadan başlatılan tahkim, aylar sonra yetkisizlikle sonuçlanabilir.
Tahkim İtirazı Bir Kez Kaçırılırsa Geri Gelmez
Karşı taraf tahkim kaydına rağmen mahkemede dava açtıysa, tahkim itirazının ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ve süresi içinde ileri sürülmesi gerekir. Esasa cevap verip savunma yapıldıktan sonra hatırlanan tahkim itirazı dinlenmez; taraf, kendi seçtiği yargılama yolundan zımnen vazgeçmiş sayılır. Uygulamadaki en pahalı hata budur.
Tahkim Kaydının Kapsamını Gösteren Deliller
- Esas sözleşmenin tahkim kaydını içeren tescilli metni ve varsa değişiklik tescilleri
- Ortaklar sözleşmesi, pay devir sözleşmesi ve eklerindeki uyuşmazlık çözümü maddeleri
- Kaydın kime ve hangi taleplere uygulanacağını gösteren yazışmalar
- Genel kurul ve yönetim kurulu tutanakları ile pay defteri kayıtları
- Ticari defterler ve bunlara dayanak oluşturan belgeler
Ticari Davalarda Arabuluculuk Basamağını Atlamayın
Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Tahkim yolu tercih edilmiş olsa dahi, uyuşmazlığın hangi kısmının tahkime hangi kısmının mahkeme yoluna gideceği ayrıştırılmalı; dava şartı basamağı atlanırsa dosya usulden reddedilir.
Delil Eksikliğinin Şirket Uyuşmazlıklarındaki Özel Görünümü
Bu tür dosyalarda belgelerin çoğu karşı tarafın elindedir. Defter ve kayıtlara erişim imkânı daralmadan önce, mevcut yazışmaların ve elektronik kayıtların bütünlüğü korunmalı; ortaklık ilişkisi fiilen kopmadan önce belge örnekleri temin edilmelidir. Sonradan istenen kayıtların ibraz edilmemesi bazı hâllerde aleyhe değerlendirilebilse de, bu bir delil ikamesi değildir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi amacı taşır; sözleşme metninizin lafzı ve şirket türü sonucu değiştirebileceğinden, tahkim kararı vermeden önce dosyanızın hukuki incelemesini yaptırmanız önerilir.