Ortaklar arasındaki çekişmelerde tartışma çoğu zaman "kim haklı" sorusundan önce "hangi mahkeme, hangi belgeye bakacak" sorusunda düğümlenir. Şirket içi uyuşmazlıkların büyük kısmı özel süreye ve merkeze bağlı yetki kurallarına tabidir; ayrıca tarafların önceden yaptığı delil sözleşmesi ispat yolunu daraltabilir veya genişletebilir.
Merkez Esaslı Yetki ve Ticari Dava Niteliği
Türk Ticaret Kanunu, şirketle ilgili pek çok dava için şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesini yetkili kılar. Genel kurul kararının iptali, sorumluluk davaları ve ortaklıktan çıkarma taleplerinde bu kural belirleyicidir. Ticaret mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Ticari nitelik, uyuşmazlığın ticari işletmeyle bağlantısına ve TTK'da mutlak ticari dava sayılıp sayılmadığına göre belirlenir.
Üç Aylık Hak Düşürücü Süre
Genel kurul kararlarının iptali istemi, karar tarihinden itibaren üç ay içinde ileri sürülmelidir. Bu süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra kararın içeriği ne kadar sakat olursa olsun iptal istenemez. Butlan iddiası ise farklı bir hukuki rejime tabidir. Toplantıya katılan ortağın muhalefetini tutanağa geçirtmiş olması, iptal davasında dava hakkı bakımından belirleyici olabileceğinden genel kurul tutanağının içeriği toplantı gününde kontrol edilmelidir.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir?
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilir. Ortaklık sözleşmesine veya pay sahipleri sözleşmesine konulan bu hükümler:
- Belirli konuların yalnızca yazılı belgeyle ispatını şart koşarak tanık delilini dışlayabilir,
- Elektronik yazışma ve sistem kayıtlarının delil olarak kabul edileceğini öngörerek ispat yolunu genişletebilir,
- Bağımsız denetim raporu gibi belirli bir belgeyi kesin delil haline getirebilir.
Bu tür bir hüküm varsa dava stratejisi ona göre kurulur; sözleşmede dışlanmış bir delile dayanan iddia, esasa girilmeden değer kaybeder.
Ticari Defterler ve Bilgi Alma Hakkı
Usulüne uygun tutulan ticari defterler, sahibi lehine ve aleyhine delil olabilir; bu nedenle defterlerin ibrazı talebi dilekçede açıkça yer almalıdır. Ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı, dava öncesi belge toplamanın en etkili aracıdır: genel kurulda sorulan sorunun tutanağa geçirilmesi, cevapsız bırakılan talebin ise yazılı olarak yenilenmesi, sonraki aşamada delil değeri taşır. Özel denetçi atanması talebi de aynı amaca hizmet eder.
Arabuluculuk ve Kapanış
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri için arabulucuya başvurmak dava şartıdır; iptal davası gibi taleplerde ise bu şart farklı değerlendirilir. Bu ayrımı gözden kaçırmak dosyayı başa döndürür.
Yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve pay yapısı sonucu doğrudan etkilediğinden, üç aylık süre işlemeye başlamışsa esas sözleşme ve genel kurul tutanağıyla birlikte vakit kaybetmeden hukuki görüş almanız yerinde olur.