Genel kurulda alınan bir karara itirazı olan pay sahibi için süre kısadır ve usul katıdır. TTK, iptal davasını hem dava açabilecek kişiler hem de mahkeme bakımından özel kurallara bağlamıştır. Bu kuralların gözden kaçırılması, esasen sakat bir kararın ayakta kalması sonucunu doğurabilir.
Dava Şirket Merkezinin Bulunduğu Yerde Açılır
Genel kurul kararlarının iptali davasında yetki, şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesine aittir ve bu kural pay sahibinin nerede oturduğuna göre değişmez. Görev bakımından ise 6102 sayılı Kanun kapsamındaki bu uyuşmazlık ticari dava niteliğinde olduğundan asliye ticaret mahkemesi görevlidir; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Şirket merkezinin dava açılmadan kısa süre önce değiştirilmiş olması halinde, ticaret sicilindeki güncel kayıt esas alınır.
Kimler Dava Açabilir?
- Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi
- Toplantıya çağrının usulüne uygun yapılmaması gibi belirli hallerde toplantıda bulunmayan pay sahibi
- Kararın uygulanmasının kişisel sorumluluk doğuracağı hallerde yönetim kurulu ve üyeleri
Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmesi çoğu dosyada belirleyicidir. Toplantı sırasında sözlü itiraz edilmiş olması, tutanağa yansımadığı sürece ispat edilemez hale gelir; bu nedenle şerhin metni kısa da olsa açık yazılmalıdır.
İptal ile Butlan Aynı Şey Değildir
Kanuna aykırılığın ağırlığına göre karar iptal edilebilir nitelikte olabileceği gibi, baştan itibaren geçersiz de sayılabilir. Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran veya anonim şirketin temel yapısını bozan kararlar bakımından ileri sürülecek talep, iptal davasının kısa süresine tabi değildir. Dava dilekçesi hazırlanırken talebin hangi kategoride kurulduğu açıkça belirtilmeli, gerektiğinde kademeli talep düzeni tercih edilmelidir.
Kararın İcrasının Durdurulması
İptal davası açılmış olması, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Sermaye artırımı, esas sözleşme değişikliği veya yönetim kurulu seçimi gibi kararlarda tescil işlemi hızla ilerleyebileceğinden, yürütmenin ertelenmesi ya da tedbir talebinin dava dilekçesiyle birlikte ve gerekçelendirilerek ileri sürülmesi gerekir. Talep, hangi işlemin durdurulmak istendiğini somut biçimde göstermelidir.
Toplantı Öncesi Kayıt Düzeni
İptal davasının gücü, çoğu zaman toplantı öncesinde toplanan belgelere dayanır. Çağrı ilanı, gündem metni, hazır bulunanlar listesi, vekaletnameler ve finansal tabloların inceleme süresince ortakların erişimine açılıp açılmadığına dair kayıtlar, toplantıdan sonra temini güçleşen belgelerdir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Şirketin türü, kararın konusu ve pay sahibinin toplantıdaki konumu sonucu değiştireceğinden, süre işlerken dosyanın hukukçu tarafından incelenmesi gerekir.