Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik uyuşmazlıkların önemli bölümü, kararın içeriğinden değil, kararın alınış biçiminden doğar. Çağrının kim tarafından yapıldığı, gündemin nasıl ilan edildiği, toplantı ve karar yeter sayılarının tutup tutmadığı — bu usul halkalarından biri koptuğunda karar sakatlanır. Bu rehber, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde yetki ve usul odaklı bir kontrol listesi sunar.
Çağrı ve Gündem Yetkisi
Genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi kural olarak yönetim organındadır; azlık pay sahiplerinin çağrı ve gündeme madde ekletme hakkı ise kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Uygulamada en sık görülen sakatlıklar şunlardır: görev süresi dolmuş yönetim kurulunun çağrı yapması, çağrının esas sözleşmede öngörülen usule uyulmadan yapılması, gündemde bulunmayan bir konuda karar alınması ve pay sahiplerine ilan/bildirim yükümlülüğünün eksik yerine getirilmesi. Gündeme bağlılık ilkesi, kanunda istisnası bulunan hâller dışında katı biçimde uygulanır ve tek başına iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.
Toplantı Öncesi ve Sırasında Kontrol Listesi
- Hazır bulunanlar listesi: Pay defterine uygunluk, vekâletnamelerin geçerliliği ve intifa/rehin hâllerinde oy hakkının kimde olduğu.
- Yeter sayı: Kanunda ve esas sözleşmede öngörülen ağırlaştırılmış nisapların ilgili gündem maddeleri bakımından ayrı ayrı kontrolü.
- Oydan yoksunluk: İbra oylamasında yönetim kurulu üyelerinin ve şirketle işlem yapan pay sahiplerinin durumu.
- Muhalefet şerhi: İptal davası açma hakkını korumak için, olumsuz oyun ve muhalefetin tutanağa geçirilmesi.
- Bakanlık temsilcisi: Bulunması zorunlu olan hâllerde yokluğu, kararın geçerliliğini etkiler.
Uzlaşma ve Dava Kararı: Şirketi Kilitlemeden Sonuç Almak
Genel kurul kararının iptali davası, kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süreye tabidir; bu süre kaçırıldığında, kararın kesin hükümsüzlük (butlan) hâllerinden birine girmediği sürece dava yolu kapanır. Öte yandan dava, şirket işleyişinde ciddi bir kilitlenme yaratabilir: ticaret sicili işlemleri askıya alınabilir, üçüncü kişilerle ilişkiler sekteye uğrar. Bu nedenle pay sahipleri arasında bir pay devri, kâr dağıtım protokolü veya yönetimde temsil anlaşmasıyla çözüm çoğu zaman daha rasyoneldir. Ancak müzakere yürütülürken iptal davası süresinin akmakta olduğu unutulmamalıdır. Pratik çözüm, süresi içinde davayı açıp müzakereyi bunun gölgesinde sürdürmektir; anlaşma sağlanırsa dosya buna göre sonlandırılır.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
- Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iptal sebebidir ve süreye bağlıdır.
- Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısını bozan kararlar için butlan gündeme gelir ve bu talep süreye tabi değildir.
- Hiç toplantı yapılmadan düzenlenen tutanaklarda yokluk iddiası ayrı bir başlık olarak değerlendirilir.
- Dava dilekçesinde talep, öncelik sırasıyla terditli kurulmalıdır.
Kapanış
Şirketler hukukunda usule ilişkin küçük bir eksiklik, ticari olarak doğru bir kararı bile geçersiz kılabilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; şirketinizin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği farklı sonuç doğurabileceğinden, tutanağın imzalanmasından hemen sonra hukuki değerlendirme alınması önerilir.