Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda asıl mücadele çoğu zaman esas davada değil, ilk haftalarda verilen ihtiyati tedbir kararında belirlenir. Yönetim organının devri, pay defterine yapılan kayıtlar veya şirket mallarının elden çıkarılması gibi işlemler tamamlandığında, sonradan alınan lehe karar pratik değerini büyük ölçüde yitirir. Bu rehber TTK ve HMK çerçevesinde şirket içi ihtilaflarda tedbir talebinin nasıl kurulacağını ve hangi hatalarla reddedildiğini ele alır.
Tedbir Talebinin Üç Zorunlu Bileşeni
- Korunmaya değer hak: Talep eden kişinin ortaklık sıfatı, pay oranı ve dayandığı hak tereddütsüz belgelenmelidir. Pay devri tartışmalıysa öncelikle bu tartışma görünür kılınmalıdır.
- Gecikmesinde sakınca veya ciddi zarar tehlikesi: Soyut "zarar görürüm" ifadesi yeterli görülmez; hangi işlemin, ne zaman, hangi geri dönülemez sonucu doğuracağı somut olarak gösterilmelidir.
- Yaklaşık ispat: Esas davadaki tam ispat aranmaz, ancak iddianın inandırıcılığını destekleyen belge sunulması gerekir. Belgesiz talepler bu aşamada elenir.
Talebi Reddettiren Tipik Hatalar
- Tedbirin kapsamının şirketin tüm faaliyetini durduracak genişlikte istenmesi; ölçülülük sınırını aşan talepler bütünüyle reddedilebilir.
- Talebin, esas davanın sonucunu şimdiden gerçekleştirir nitelikte olması.
- Hangi işleme karşı koruma istendiğinin belirsiz bırakılması; "her türlü tasarrufun önlenmesi" gibi ifadeler uygulanabilir değildir.
- Şirketin ticari işleyişine etkisinin hiç tartışılmaması; karşı tarafın ilk savunması genellikle budur.
- Teminat konusunun hiç ele alınmaması ve karar sonrası teminatın süresinde yatırılmaması.
Genel Kurul Kararlarına Karşı Alınacak Tedbirin Özel Hâli
Genel kurul kararının iptali istemiyle açılan davalarda, kararın icrasının geri bırakılması ayrı bir değerlendirme konusudur ve mahkeme genellikle şirket yönetiminin görüşünü alarak karar verir. Bu yüzden dilekçede, iptali istenen kararın hangi somut icra sonucunu doğuracağı ve bu sonucun neden telafi edilemez olduğu ayrı bir başlık altında açıklanmalıdır. Ayrıca iptal davası için öngörülen süre, tedbir talebinden bağımsız olarak işler; tedbir başvurusu bu süreyi durdurmaz.
Ortaklık İlişkisini Sürdürmek mi, Yargısal Ayrışma mı?
Şirket içi uyuşmazlıklarda dava süreci çoğu zaman şirketin ticari itibarını ve banka ilişkilerini de etkiler. Bu nedenle tercih yalnızca hukuki değil ekonomik bir hesaptır. Pay devri, kâr dağıtımı düzeni veya yönetimde temsil dengesine ilişkin bir protokolle çözüm mümkünse, ihtiyati tedbir bu müzakerede güçlü bir kaldıraç işlevi görür. Buna karşılık şirket kaynaklarının aktarıldığına dair somut emare varsa, müzakere beklemek çoğu zaman kaybedilen zamandır. Uzlaşma metninde ibra, devir bedeli ve rekabet yasağı başlıklarının açıkça düzenlenmesi ileride ikinci bir ihtilafı önler.
Bu içerik genel bilgi sunar; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve pay yapısı stratejiyi tümüyle değiştirebileceğinden, tedbir başvurusu öncesinde ticaret hukuku alanında çalışan bir hukukçuyla dosyanın değerlendirilmesi önerilir.