Kambiyo senedine dayalı ihtilaflarda zaman, alacağın kendisi kadar belirleyicidir. TTK kapsamındaki bir çek veya bononun tartışmalı hâle gelmesi durumunda, ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz arasındaki tercih ve bu talebin ne zaman yapılacağı, dosyanın sonucunu şekillendirir.
Tedbir mi Haciz mi: Talebi Doğru Adlandırmak
Para alacağının güvence altına alınması amaçlanıyorsa kural olarak ihtiyati haciz yolu gündeme gelir; senedin ciro edilmesinin, ibrazının veya devrinin engellenmesi gibi bir sonuç isteniyorsa talep ihtiyati tedbir olarak kurulmalıdır. Talebin yanlış adlandırılması, esasa girilmeden reddedilmesine yol açar ve karşı tarafa hazırlanma süresi kazandırır. Bu nedenle dilekçede istenen sonuç önce cümleyle tarif edilmeli, hukuki adlandırma buna göre yapılmalıdır.
Talep Öncesi Kontrol Listesi
- Senedin şekil şartları eksiksiz mi; keşide yeri, tarih ve imza unsurları tam mı?
- Senet aslı elde mi, yoksa yalnızca fotokopi üzerinden mi hareket ediliyor?
- Ciro zinciri kesintisiz mi ve son hamilin sıfatı belgeyle gösterilebiliyor mu?
- Karşılıksızlık şerhi, banka kayıtları ve ibraz tarihi dosyaya eklendi mi?
- Teminat yatırılmasına ilişkin karar ihtimali için nakit hazırlığı yapıldı mı?
Karşı Tarafın Elindeki Savunmalar
Senedin teminat amacıyla verildiği, bedelsiz kaldığı veya imzanın inkâr edildiği yönündeki iddialar, kambiyo takibinin seyrini değiştirir. Bu savunmalar öngörülmeden alınacak bir tedbir kararı, sonradan haksız çıkma hâlinde tazminat sorumluluğu doğurabilir. Bu nedenle senedin arka planındaki temel ilişki, sözleşme ve ödeme kayıtlarıyla birlikte baştan incelenmelidir.
Sulh Seçeneğinin Değerlendirilmesi
- Borçlunun ödeme kapasitesi, ticari faaliyetinin devam edip etmediğine göre ölçülür.
- Tedbir kararının şirketin faaliyetini durdurma ihtimali ve bunun tahsile etkisi tartılır.
- Senedin iadesi ile ödeme takviminin karşılıklı bağlanacağı bir metin taslağı hazırlanır.
- Anlaşma sağlanmazsa devreye girecek takip ve dava adımları takvime işlenir.
Not
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; senedin türü, tarafların tacir sıfatı ve temel ilişkinin içeriği değerlendirmeyi değiştirir. Tedbir veya haciz talebi hazırlanmadan önce belgelerin bir avukatla birlikte incelenmesi, haksız tedbir riskini belirgin biçimde azaltır.