Ticari ilişkiler çoğu zaman bir çerçeve sözleşmeye dayanır ve bu sözleşmelerde tahkim şartı bulunması olağandır. Haksız rekabet iddiası gündeme geldiğinde ilk sorulacak soru esasa değil, uyuşmazlığın hangi merci önünde görüleceğine ilişkindir. Bu soru zamanında sorulmazsa itiraz hakkı tükenir.
Tahkim Şartı Uyuşmazlığı Kapsıyor mu
Tahkim şartının sözleşmede yer alması tek başına yeterli değildir; şartın kapsamı ile ileri sürülen fiilin ilişkisi kurulmalıdır. Sözleşmeden bağımsız, piyasaya yönelik aldatıcı davranışlara dayanan talepler ile sözleşme ihlaline dayanan talepler ayrı ayrı değerlendirilir. Talebin bir kısmı tahkime, bir kısmı mahkemeye ait olabilir.
İtirazın Zamanı: İlk İtiraz Kuralı
Tahkim itirazı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından ilk itirazlar arasındadır. Cevap dilekçesiyle birlikte ve süresi içinde ileri sürülmezse ileri sürme imkânı kalmaz; davaya esastan cevap verilmesi, mahkemenin yetkisinin zımnen kabulü sonucunu doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesi tebliğ alındığı gün, sözleşme metni tahkim şartı yönünden okunmalıdır.
Haksız Rekabete Özgü Süreler
- Türk Ticaret Kanunu, haksız rekabetten doğan talepler için öğrenmeye bağlı bir süre ile fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen üst sınırı birlikte öngörür; ikisi de hak düşürücü etkidedir.
- Fiil süregelen nitelikteyse öğrenme tarihi tartışması ayrıca kurulur.
- Ticari nitelikteki konusu para olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartı olarak işler.
- Delillerin kaybolma ihtimali varsa delil tespiti talebi bekletilmeden yapılır.
Delil ve İhtiyati Tedbir Sıralaması
- Aldatıcı reklam, taklit ambalaj veya müşteri listesi kullanımı iddiaları ekran görüntüsü değil, tarih damgalı ve doğrulanabilir tespitlerle belgelenir.
- Piyasadaki karışıklığı gösteren müşteri yazışmaları ve satış verileri karşılaştırmalı tabloya dönüştürülür.
- Ticari sır iddiası varsa bilginin gizli tutulduğunu gösteren iç düzenlemeler dosyaya konur.
- Devam eden fiilin durdurulması için ihtiyati tedbir talebi, ana talepten önce değerlendirilir; tahkim yolunda da geçici koruma istenebilir.
Hakem Kararından Sonra
Tahkim sonuçlandığında karara karşı iptal davası için kanunda öngörülen süre işlemeye başlar ve bu süre kısadır. İptal sebepleri sınırlı sayıda olduğundan, esasa ilişkin memnuniyetsizlik tek başına sonuç doğurmaz.
Yukarıdaki çerçeve geneldir. Sözleşme metninizin lafzı ve fiilin niteliği yol haritasını değiştirebilir; dava dilekçesi elinize ulaştığında vakit kaybetmeden değerlendirme yaptırmanız önerilir.