Ticari hayatta müşteri çevresine yönelen dürüstlük kuralına aykırı davranışlar, 6102 sayılı TTK'nın haksız rekabet hükümleriyle karşılanır. Uyuşmazlığın taraflarını bir sözleşme ilişkisi de bağlıyorsa, o sözleşmedeki tahkim şartının bu tür bir talebi kapsayıp kapsamadığı ilk çözülmesi gereken sorundur. Bu soru cevaplanmadan açılan dava, esasa hiç girilmeden sonuçlanabilir.
Tahkim Şartının Kapsamı Nereye Kadar Uzanır
Tahkim şartı, kural olarak tarafların iradesiyle belirlenen kapsamla sınırlıdır. Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar için yazılmış dar bir şart, sözleşme dışı haksız fiil niteliğindeki haksız rekabet iddialarını her zaman kapsamaz. Buna karşılık ilişkiden doğan veya ilişkiyle bağlantılı tüm uyuşmazlıklar biçimindeki geniş ifadeler, haksız rekabet taleplerini de içine alacak şekilde yorumlanabilir. Şartın yazımı, dolayısıyla dosyanın nereye gideceğini belirler.
Tahkim İtirazı Zamanında İleri Sürülmezse
Tahkim itirazı, HMK'ya göre ilk itirazlar arasındadır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Süresinde ileri sürülmeyen tahkim itirazı sonuç doğurmaz; dosya mahkemede görülmeye devam eder. Davalı tarafın en sık düştüğü hata, esasa ilişkin savunmalara odaklanıp bu itirazı geç yapmasıdır. Davacı açısından ise ihtiyati tedbir talebinin tahkim yoluna rağmen mahkemeden istenebileceği unutulmamalıdır.
Mahkeme Yolunda Görev ve Yetki
- Haksız rekabet davaları mutlak ticari dava niteliğindedir; görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
- Ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Yetki bakımından davalının yerleşim yeri esas alınabileceği gibi, haksız fiile ilişkin kurallar uyarınca eylemin gerçekleştiği ya da zararın meydana geldiği yer de gündeme gelir.
- İnternet üzerinden gerçekleşen ihlallerde erişim yerinin yetkiyi tek başına kurup kurmadığı ayrıca tartışılmalıdır.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Haksız rekabet dosyalarında ihlal çoğu zaman geçicidir: bir ilan kaldırılır, bir sayfa değiştirilir. Bu nedenle delil tespiti talebi, dava dilekçesinden önce gündeme gelmelidir. Ticari defterler, müşteri listesinin nasıl elde edildiğine dair kayıtlar ve çalışan geçişlerine ilişkin belgeler aynı klasörde toplanmalıdır. Ticari davalarda konusu para alacağı olan taleplerde arabulucuya başvuru dava şartı olduğundan, tazminat talebi eklenecekse bu basamak baştan planlanmalıdır.
Tahkim mi Dava mı: Ticari Ölçüt
Tahkim, gizlilik ve hız beklentisi olan ticari ilişkilerde tercih edilir; buna karşılık masraf yapısı ve kanun yolu sınırlılığı dikkate alınmalıdır. İhlalin durdurulması gibi hızlı ve icra edilebilir bir sonuç aranıyorsa mahkeme yolunun sağladığı tedbir mekanizması belirleyici olabilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşme metninizdeki tahkim kaydının lafzı sonucu değiştirebileceğinden, dava veya tahkim başvurusu öncesinde metnin bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.