Ortaklar veya yönetim organı ile şirket arasındaki uyuşmazlıklarda ilk soru esasa değil usule ilişkindir: talep, ticari davalarda öngörülen dava şartı arabuluculuğuna tabi mi? TTK ve 6102 düzenlemesi bu şartı konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından öngörür. Bu ayrım yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilebilir.
Talebi Doğru Adlandırmak
Şirket içi ihtilaflar genellikle iç içe geçmiş birden fazla talep barındırır: genel kurul kararının iptali, özel denetçi atanması, ortaklıktan çıkarma, kâr payı alacağı ve yönetici sorumluluğuna dayalı tazminat. Bunlardan parasal ödeme istemi taşıyanlar dava şartı arabuluculuğu kapsamına girerken, kararın iptali gibi eda içermeyen talepler doğrudan mahkemeye götürülür. Aynı dilekçede iki tür talep birleştirileceğinde, parasal kalem için arabuluculuk tutanağı dosyaya eklenmelidir.
Sürelerin Farklı Akması
Genel kurul kararının iptali gibi taleplerde TTK kısa ve hak düşürücü süreler öngörür; buna karşılık sözleşmesel alacaklar TBK'nın zamanaşımı rejimine tabidir. Aynı olaydan doğan iki talebin süresi farklı işlediği için, tek bir takvim üzerinde en kısa süreye göre plan yapılması gerekir.
Görüşme Öncesi Hazırlanacak Dosya
- Esas sözleşme, varsa pay sahipleri sözleşmesi ve tadil metinleri
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterleri ile hazır bulunanlar listesi
- Ticaret sicili kayıtları ve tescil-ilan tarihleri
- Finansal tablolar, kâr dağıtım kararları ve ortak cari hesap dökümleri
- İhtilaf konusu işleme ilişkin yazışma ve muvafakat kayıtları
Uzlaşma ile Dava Kararı Arasındaki Denge
Şirket içi uyuşmazlıklarda dava, ortaklık ilişkisinin devamını çoğu zaman fiilen imkânsız hale getirir; bu nedenle uzlaşma yalnızca parasal bir pazarlık değil, çıkış veya devir mimarisi kurma imkânıdır. Pay devri, kâr dağıtım taahhüdü, imza yetkilerinin yeniden düzenlenmesi ve rekabet etmeme yükümlülüğü aynı metinde çözülebilir. Buna karşılık azınlık haklarının sistematik biçimde ihlal edildiği bir yapıda, mahkeme kararı olmadan kalıcı sonuç alınması güçtür.
Tutanağın İcra Edilebilirliği
Anlaşma sağlanırsa tutanağın icra edilebilirliği ve tescile konu edimlerin nasıl yerine getirileceği açıkça yazılmalıdır. Ödeme takvimi ile pay devrinin sırası birbirine bağlanmadığında, anlaşma yeni bir uyuşmazlığın başlangıcı olur.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın tarafları usulü doğrudan etkilediğinden, dava veya görüşme yolu seçilmeden önce dosyanın ayrıntılı hukuki incelemeye tabi tutulması gerekir.