Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda dosya, çoğu zaman mahkeme kapısına gelmeden önce kaybedilir ya da kazanılır. Belirleyici olan, sözleşmenin hangi hükmüne dayanıldığı ve bunun ticari kayıtlarla desteklenip desteklenmediğidir. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, dava şartı arabuluculuk aşamasından başlayarak izlenecek yolu ele alır.
Dava Şartı Kapsamını Baştan Belirlemek
Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık tespit, men, önleme veya ihtiyati tedbir gibi talepler ile bazı özel kanunlarda ayrı usul öngörülen uyuşmazlıklar aynı rejime tabi değildir. Karma talepli dosyalarda her kalem ayrı değerlendirilmeli, arabuluculuk başvurusu talep edilen tüm parasal kalemleri kapsayacak biçimde yapılmalıdır. Sonradan artırılan veya eklenen taleplerin kapsam dışında kalması, uygulamada sıkça görülen bir eksikliktir.
Sözleşme Metninde Önce Okunacak Hükümler
- Yetkili mahkeme ve varsa tahkim şartı: tahkim şartı geçerliyse mahkeme yolu kapanır
- Uygulanacak hukuk ve dil kaydı; yabancı unsurlu ilişkilerde bu belirleyicidir
- Bildirim ve ihtar usulü: sözleşmede öngörülen şekle uyulmaması feshi sakatlayabilir
- Cezai şart, teminat ve sorumluluk sınırlaması hükümleri
- Mücbir sebep ve uyarlama kayıtlarının kapsamı
- Sözleşmenin sona ermesine bağlanan tasfiye ve iade yükümlülükleri
Ticari Kayıtlar ve İspat
Ticari defterler, kanunda aranan koşulların gerçekleşmesi hâlinde sahibi lehine de delil oluşturabilir. Bu nedenle uyuşmazlık doğduğunda cari hesap ekstresi, mutabakat yazıları, teslim tutanakları ve e-fatura kayıtları tarih sırasıyla derlenmelidir. Elektronik yazışmaların ispat gücü içeriğin bütünlüğüne bağlı olduğundan, seçilmiş bölümler yerine yazışma zincirinin tamamı saklanmalıdır. Karşı tarafın defterlerine dayanılacaksa bu husus dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Arabuluculuk Masasında Ne Konuşulur
- Alacağın kabul edilen ve tartışmalı kısmı ayrıştırılır; kabul edilen kısım üzerinde hızlı sonuç alınabilir.
- Ticari ilişkinin devam edip etmeyeceği belirlenir; devam edecekse mahsuplaşma ve yeni sipariş koşulları çözümün parçası olabilir.
- Ödeme planı yapılacaksa teminat ve temerrüt sonucu açıkça yazılır.
- Anlaşma belgesinde hangi taleplerin kapsandığı sayılarak gösterilir; genel ibra ifadeleri ileride başka bir dosyayı da kapatabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin özel hükümleri ve tarafların ticari geçmişi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanızın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız uygun olur.