Haksız rekabet iddiaları hızlı hareket gerektirir; ancak hız, usul basamaklarının atlanması anlamına geldiğinde talep esastan incelenmeden düşebilir. Bu rehber, TTK kapsamındaki haksız rekabet uyuşmazlıklarında mahkeme seçimi ve dava şartı denetimini konu alır.
Mutlak Ticari Dava Niteliği ve Görev
TTK'da düzenlenen haksız rekabet hükümlerinden doğan davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılır. Bunun pratik sonucu, görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olmasıdır; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflar itiraz etmese bile mahkeme kendiliğinden inceler ve görevsizlik kararı verebilir.
Arabuluculuk Dava Şartı Her Talep İçin Geçerli Değil
TTK, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabuluculuğu dava şartı hâline getirmiştir. Buna karşılık haksız rekabetin tespiti, men'i ve maddi durumun ortadan kaldırılması gibi eda dışı talepler bu kapsamda değildir. Uygulamadaki tipik hata, tazminat talebini de içeren karma bir dilekçenin arabuluculuk basamağı işletilmeden açılmasıdır; bu durumda tazminat kalemi bakımından dava şartı eksikliği doğar.
Yetki Seçenekleri
- Davalının yerleşim yeri veya ticari işletmesinin merkezi mahkemesi
- Haksız fiil niteliği taşıyan eylemin işlendiği yer
- Zararın meydana geldiği veya meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer
- Zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi
Tacirler arasında kurulan yetki sözleşmesi kural olarak geçerlidir; sözleşmenin münhasır yetki öngörüp öngörmediği, dava açılmadan önce mutlaka okunmalıdır.
Talep Kalemlerinin Ayrı Kurgulanması
- Tespit talebi, ihlalin varlığını hükme bağlar ve sonraki taleplerin dayanağını oluşturur.
- Men talebi devam eden ihlale yöneliktir; sona ermiş bir eylem için hukuki yarar tartışılabilir.
- Maddi durumun ortadan kaldırılması, ürün, tanıtım materyali veya çevrimiçi içerik bakımından ayrı ayrı somutlaştırılmalıdır.
- Tazminat talebinde zarar kalemleri ve hesap yöntemi gösterilmeli; belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi bilinçli yapılmalıdır.
- Hükmün ilanı talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
İhtiyati Tedbirde Usul Titizliği
Haksız rekabette ihtiyati tedbir, dosyanın sonucunu fiilen belirleyebilen bir araçtır. Ancak yaklaşık ispat ölçüsünün karşılanmaması, teminatın yatırılmaması veya tedbir kararının kanunda öngörülen süre içinde uygulanmaması hâlinde karar kendiliğinden etkisiz kalabilir. Ekran görüntüleri, alan adı kayıtları ve ticari defter kayıtları tedbir aşamasında hazır bulundurulmalıdır.
Ayrıca TTK'da haksız rekabet davaları için öngörülen kısa zamanaşımı süreleri, öğrenme tarihine bağlı işlediğinden delil toplama süreci uzatılmamalıdır. Yukarıdakiler genel bilgidir; somut olayın ticari yapısı ve delil durumu farklı bir strateji gerektirebilir, bu nedenle dosya bazında hukuki destek alınması yerinde olur.