Bir anonim veya limited şirkette genel kurul kararına karşı çıkmak isteyen pay sahibi için tartışma, kararın içeriğinden önce başvurunun biçimiyle başlar. İptal davası kısa bir süreye tabidir ve davacı sıfatı belirli şartlara bağlanmıştır. Bu iki eşik aşılamadığında, kararın esasen sakat olması sonucu değiştirmez.
Butlan ile İptal Edilebilirlik Ayrımı
TTK ve 6102 sayılı düzenleme çerçevesinde genel kurul kararları bakımından iki farklı sakatlık rejimi vardır. Kanunun emredici hükümlerine, pay sahibinin vazgeçilmez haklarına veya sermayenin korunmasına ilişkin kurallara aykırı kararlar butlan yaptırımına tabidir ve butlanın tespiti süreye bağlı değildir. Buna karşılık kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iddiası iptal davasının konusudur ve süreye bağlıdır. Dava dilekçesinde bu nitelemenin doğru yapılması, sürenin geçtiği hâllerde dahi hangi yolun açık kaldığını belirler.
Davacı Sıfatını Baştan Güvence Altına Almak
- Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin, karara olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirtmesi gerekir
- Muhalefet şerhinin hangi karara ilişkin olduğunun açıkça yazılması önem taşır
- Toplantıya katılamayan pay sahipleri bakımından çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ayrıca değerlendirilir
- Yönetim kurulu üyelerinin dava açma imkânı, kararın kendilerine yükleyeceği sorumlulukla bağlantılıdır
- Hazır bulunanlar listesi ve vekâletnameler, sıfat tartışmasında ilk başvurulacak belgelerdir
Toplantı Öncesi ve Sırasındaki Usul Kontrolü
- Çağrının kanun ve esas sözleşmede öngörülen usule uygun yapıldığı doğrulanır.
- Gündem maddelerinin açık biçimde belirtilip belirtilmediği, gündem dışı karar alınıp alınmadığı incelenir.
- Toplantı ve karar yeter sayılarının doğru hesaplandığı, oy hakkı kısıtlamalarının gözetildiği kontrol edilir.
- Bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı tutanağa yansıtılır.
- Bakanlık temsilcisinin bulunması gereken hâllerde bu şartın yerine getirildiği kayda geçirilir.
Görev ve Yetki Bakımından Dosyanın Konumu
Şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklar ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına girer. Yetki bakımından ise şirket merkezinin bulunduğu yer belirleyicidir. Merkezin sicilde gösterilen adresi ile fiilî yönetim yerinin farklılaştığı hâllerde tartışma çıkabileceğinden, sicil kayıtları dava dilekçesine eklenmelidir. Ayrıca aynı genel kurulda alınan birden fazla karara yönelik taleplerin tek dosyada toplanması, usul ekonomisi bakımından önemlidir.
Kararın Uygulanmasını Durdurmak
İptal davası açılması, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Sermaye artırımı, pay devri veya yönetim değişikliği gibi geri dönülmesi güç sonuçlar doğuran kararlarda, kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına yönelik talep dava ile birlikte ve somut zarar tehlikesi gösterilerek ileri sürülmelidir. Bu talebin gerekçesiz bırakılması, dava sonuçlansa bile fiilî durumun düzeltilememesine yol açabilir.
Buradaki açıklamalar genel bir çerçeve sunar. Şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği sonucu değiştirebileceğinden, dava açılmadan önce belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi gerekir.