Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası gündeme geldiğinde, tarafların sözleşmesindeki tahkim şartı çoğu zaman gözden kaçar. TTK, 6102 sayılı düzenleme ve TBK ekseninde kurulan bu yapıda, doğru forumun seçilmemesi dosyanın esasına hiç girilmeden kapanmasına yol açabilir.
Tahkim Şartı Bir Yetki İtirazı Değildir
Geçerli bir tahkim anlaşması bulunmasına rağmen mahkemede dava açılmışsa, karşı taraf bunu ilk itiraz olarak ileri sürmelidir. Bu itiraz zamanında yapılmazsa mahkemenin davaya bakması gündeme gelir. Öte yandan tahkim itirazı, yer yönünden yetkisizlik itirazından farklı sonuç doğurur; dosyanın başka bir mahkemeye gönderilmesi değil, davanın usulden reddi söz konusu olur.
Tahkim Şartının Kapsamı Ne Kadar Geniş
Haksız rekabet iddiası çoğu zaman sözleşme dışı bir sorumluluk temeline dayanır. Bu nedenle sözleşmedeki tahkim şartının yalnızca sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları mı, yoksa sözleşme ilişkisiyle bağlantılı tüm uyuşmazlıkları mı kapsadığı metnin lafzından çıkarılmalıdır. Şartın dar yazıldığı hâllerde, aynı olaydan doğan taleplerin bir kısmı tahkime, bir kısmı mahkemeye gidebilir.
Mahkeme Yolu Açık Kaldığında
- Haksız rekabete ilişkin davalarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır.
- Tespit ve men talepleri bakımından bu ön aşamanın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
- İhtiyati tedbir talebi, tahkim şartı bulunsa dahi mahkemeden istenebilir; bu talep tahkim iradesinden vazgeçildiği anlamına gelmez.
Usule Aykırı İşlemin Görünümleri
Sık rastlanan hata, tahkim şartı bulunan bir ilişkide doğrudan mahkemeye başvurulup zaman kaybedilmesidir. İkincisi, arabuluculuk başvurusunun tahkim yoluna gidilecek talepler bakımından gereksiz yere yürütülmesidir. Üçüncüsü, delil tespiti ve tedbir taleplerinin geciktirilmesi nedeniyle haksız rekabete konu materyalin ortadan kalkmasıdır.
Süreç Başlamadan Yapılacak Analiz
- Taraflar arasındaki tüm sözleşme metinleri uyuşmazlık çözümü maddeleri yönünden taranır.
- Talepler sözleşmesel ve sözleşme dışı olarak ayrıştırılır.
- Piyasadaki fiili duruma ilişkin deliller tarih damgalı biçimde tespit edilir.
- Zarar hesabının dayanağı olacak ticari kayıtlar önceden derlenir.
Bu değerlendirme genel bir çerçeve sunar. Sözleşme metninin lafzı ve tarafların ticari geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, forum seçimi öncesinde hukuki görüş alınması yerinde olur.