Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik uyuşmazlıklar, TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde yürür. Bu alanda ortakların en sık karşılaştığı sorun, kararın içeriğine ilişkin itirazın haklı olup olmadığından önce; bu itirazın hangi merci önünde ve hangi süre içinde ileri sürüleceğidir. Esas sözleşmede bir tahkim kaydı varsa tablo daha da karmaşıklaşır.
Kural: Şirket Merkezinin Bulunduğu Yer Ticaret Mahkemesi
Genel kurul kararlarının iptali istemli davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür ve yetki, şirket merkezinin bulunduğu yere bağlanmıştır. Bu yetki kuralının taraf iradesiyle değiştirilemeyeceği kabul edildiğinden, davanın ortağın kendi yerleşim yerinde açılması yetki reddiyle sonuçlanabilir. Ticaret sicilindeki güncel merkez bilgisi, dava öncesinde mutlaka teyit edilmelidir.
Üç Aylık Süre Bir Dava Süresi Değil, Hak Düşürücü Süredir
İptal davası, kanunda öngörülen üç aylık süre içinde açılmadığında dava hakkı sona erer. Sürenin başlangıcı, ortağın toplantıya katılıp katılmadığına ve muhalefetini tutanağa geçirip geçirmediğine göre değişir. Toplantıda hazır bulunan ortak bakımından muhalefet şerhinin tutanağa yazdırılmış olması, dava ehliyeti tartışmasının merkezindedir. Bu nedenle genel kurul günü alınacak tek bir usul önlemi, sonraki üç aylık süreci belirler.
Tahkim Kaydı Bu Uyuşmazlığı Kapsıyor mu?
Esas sözleşmeye konulan tahkim kayıtlarının genel kurul kararlarının iptali istemini kapsayıp kapsamadığı, öğretide ve uygulamada tartışılan bir konudur. Tartışmanın merkezinde, iptal kararının yalnızca davacı ortak bakımından değil, tüm ortaklar ve şirket bakımından sonuç doğurması ile bu sonucun tahkim yargılamasının nispi etkisiyle bağdaşıp bağdaşmadığı yer alır. Bu nedenle tahkim yoluna gitmeden önce kaydın kapsamı, tarafları ve tahkim yerine ilişkin düzenlemesi dikkatle okunmalıdır.
İptal mi, Butlan mı, Yokluk mu?
- Karara yöneltilen sakatlık türü belirlenir; butlan iddiası süreye tabi değildir.
- Çağrı usulü, gündem ve toplantı yeter sayısına ilişkin kayıtlar tutanaktan çıkarılır.
- Oy hakkının kullanımına ilişkin kısıtlamalar ve temsil belgeleri incelenir.
- Kararın icrasının geri bırakılması talebi ayrıca ve gerekçeli olarak kurulur.
- Ticaret siciline tescil edilmiş kararlar için sicil işlemlerinin durumu kontrol edilir.
Şirketler hukuku uyuşmazlıklarında usul tercihleri, esasa ilişkin iddialar kadar belirleyicidir. Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; esas sözleşme metni, toplantı tutanağı ve sicil kayıtları incelenmeden nihai bir yol haritası çıkarılamayacağından, süre işlemeye başlamadan hukuki destek alınması yerinde olur.