Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda dosyanın kaderi çoğu kez ilk dilekçeden önce belirlenir. TTK ve TBK'nın esasa ilişkin hükümleri ne kadar lehinize olursa olsun, dava şartı olan arabuluculuk adımı doğru kurgulanmadığında dosya esasa girmeden reddedilir. Bu rehber, ticari dava şartı ekseninde usule aykırı işlem riskini azaltmaya odaklanır.
Hangi Talepler Dava Şartına Tabi
6102 uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Sonraki kanun değişiklikleriyle itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da bu kapsama alınmıştır. Buna karşılık ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri ile bu nitelikte olmayan tespit davaları farklı değerlendirilir. Talebi doğru sınıflandırmadan atılan her adım, sonradan telafisi zor bir usul tartışması yaratır.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Yaygın Hatalar
- Başvurunun yetkili arabuluculuk bürosuna değil, uygun görülen bir yere yapılması
- Karşı tarafın unvanının veya adresinin sicilden teyit edilmeden yazılması
- Dava dilekçesinde ileri sürülecek talep kalemlerinin başvuruda hiç yer almaması
- Son tutanağın dava dilekçesine eklenmemesi ya da asıl yerine okunamayan bir örneğin sunulması
- Birden çok davalı bulunmasına rağmen bir kısmının süreç dışında bırakılması
Sözleşme Metnini Uyuşmazlık Gözüyle Yeniden Okuyun
Ticari sözleşmelerde usul riskinin bir kısmı sözleşmenin kendisinden doğar. Yetki şartı, tahkim şartı ve delil sözleşmesi kayıtları, uyuşmazlık çıktığında hangi mercie gidileceğini değiştirir. Özellikle tahkim şartı bulunan bir sözleşmede devlet mahkemesinde açılan dava, ilk itiraz üzerine usulden reddedilebilir. Sözleşmede yer alan ihtar ve bildirim usulüne ilişkin kayıtlar da göz ardı edilmemelidir: sözleşme yazılı bildirim öngörüyorsa, telefonla yapılan uyarı temerrüdü ispat etmekte yetersiz kalır.
Talep Kalemlerini Ölçülebilir Kurun
- Asıl alacak, faiz ve yan giderler ayrı kalemler olarak hesaplanır.
- Faizin türü ve başlangıç tarihi, temerrüdün doğduğu ana bağlanır.
- Cezai şart kararlaştırılmışsa, koşullarının gerçekleştiği belgeyle gösterilir.
- Belirsiz alacak, kısmi dava ve tam eda davası seçenekleri arasında bilinçli tercih yapılır.
- Karşı tarafın takas ve mahsup savunması ihtimaline karşı cari hesap dökümü hazırlanır.
Şirket Tarafında İç Kontrol
Kurumsal dosyalarda temsil yetkisi başlı başına bir risk kalemidir. Başvuruyu veya sözleşmeyi imzalayan kişinin imza sirkülerindeki yetkisi ile işlemin kapsamı örtüşmüyorsa, karşı taraf bu noktayı savunma olarak öne sürer. Ticaret sicili kayıtlarının güncel örneği, uyuşmazlığın çıktığı tarih itibarıyla dosyaya konulmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler yol gösterici niteliktedir; sözleşmenin metni ve tarafların ticari geçmişi sonucu değiştirebilir. Adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.