Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda dava sonucundan önce şirketin işleyişini koruyan geçici korumalar belirleyici olur. TTK ile TBK'nın birlikte uygulandığı bu alanda, 6102 sayılı Kanun'un öngördüğü özel dava türleri ile genel usul hukukundaki tedbir rejimi iç içe geçer. Talebin reddedilmesinin en yaygın nedeni ise haksızlık değil, talebin somutlaştırılmamış olmasıdır.
Neyin Korunmak İstendiğini Tanımlamak
Tedbir talebi yazılırken hangi hakkın, hangi somut tehlikeye karşı korunduğu tek cümleyle ifade edilebilmelidir. Pay devrinin engellenmesi, ticaret sicilinde bir kaydın işlenmemesi, şirket malvarlığının elden çıkarılmasının önlenmesi ve temsil yetkisinin sınırlanması birbirinden farklı taleplerdir; hepsinin tek bir başlık altında toplanması talebi belirsizleştirir. Talep sonucunun, mahkeme kararına aynen yazılabilecek açıklıkta kaleme alınması gerekir.
Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Kararlarına İlişkin Talepler
- Karara karşı iptal mi butlan mı ileri sürüldüğü baştan ayrıştırılır; sonuçları farklıdır.
- Toplantı çağrısının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve hazirun cetveli incelenir.
- Kararın icrasının geri bırakılması isteniyorsa, icranın hangi işlemle somutlaşacağı gösterilir.
- Sicile tescil edilmiş bir karar söz konusuysa talebin sicil kaydına etkisi ayrıca yazılır.
Yaklaşık İspat ve Teminat
Tedbir aşamasında tam ispat aranmaz; ancak talebin dayandığı olguların inandırıcı biçimde ortaya konması gerekir. Pay defteri kayıtları, sicil gazetesi ilanları, toplantı tutanakları, banka hareketleri ve şirket yazışmaları bu aşamada en işlevsel belgelerdir. Teminat konusu da baştan planlanmalıdır; teminatın yatırılmaması nedeniyle kararın uygulanamaması, kazanılmış bir korumanın kendiliğinden etkisizleşmesi anlamına gelir.
Karardan Sonraki Usul Yükümlülükleri
- Tedbir kararının uygulanması için gerekli talebin süresinde yapılması; aksi halde karar kendiliğinden hükümsüz kalabilir.
- Dava açılmadan alınan tedbirlerde esas davanın süresinde açılması.
- Kararın icra dairesi ya da sicil müdürlüğü nezdinde fiilen işlenip işlenmediğinin takibi.
- Karşı tarafın itirazına verilecek cevapta, tedbirin şirketin faaliyetini durdurmadığının gösterilmesi.
Ölçülülük: Talebi Zayıflatan En Sık Hata
Şirketin tüm faaliyetini durduracak genişlikte istenen tedbirler, menfaat dengesi gözetilerek reddedilme riski taşır. Buna karşılık dar ve hedefi belirli bir talep, hem kabul edilebilirliği yüksektir hem karşı tarafın tazminat iddialarına karşı savunmayı kolaylaştırır. Talebin kapsamı, korunmak istenen menfaatle orantılı biçimde çizilmelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; şirketin türü, esas sözleşmedeki hükümler ve ortaklık yapısı sonucu değiştirir. Tedbir dilekçesini vermeden önce şirket belgelerini bir ticaret hukuku avukatıyla birlikte gözden geçirmek, tek seferlik bu fırsatın verimli kullanılmasını sağlar.